Gepost door: athahualpa | september 4, 2011

Chaos en perspectief

Geachte lezer,

 

Vervelende emails heb ik niet meer ontvangen. In mijn laatste bericht had ik het over criminelen die uw gegevens (inlogcodes en wachtwoorden) willen ontfutselen, en vervolgens uw bankrekening willen plunderen. Nu horen we dit weekeinde dat de webpagina’s van de overheid en het DigID niet meer veilig zijn. Het bedrijf dat door de overheid in dienst is genomen om onze veiligheid te waarborgen is door Iraniërs  gehackt, en de staat heeft de relatie met het bedrijf opgezegd. Becijferd is dat de bescherming tegen cybercrime en cyberaanvallen het bedrijfsleven en de overheid kapitalen gaat kosten. Die kosten worden natuurlijk weer aan de burgers doorberekend. En we gaan er met zijn allen volgend jaar al in koopkracht achteruit.

 

Waarom al deze sombere berichten, waarom deze neerslachtigheid? De zomer van 2011 heeft in ieder geval weinig reden tot een zonnige blik op het leven gegeven. Maar er is veel meer aan de hand. Ik denk dat we zo ongeveer op een punt zijn aangekomen waarop de meeste mensen het geloof dat het ooit nog goed zal komen zijn kwijt geraakt. In 2008 hadden we een kredietcrisis, ontstaan door onverantwoord handelen van banken, overheden en particulieren. Van banken omdat die zich steeds meer zijn gaan toeleggen op zaken die een veel te groot risico inhielden. Van overheden omdat die de laatste 20 jaar een beleid hebben gevoerd van deregulering en terugtrekken, en die zich volledig hebben overgegeven aan vertrouwen op de krachten van de vrije markt. Van particulieren die zich in hun consumptiedrift vaak diep in de schulden hebben gestoken (daartoe overigens vaak aangemoedigd door bedrijven, banken, en overheid). Nu, drie jaar later, is er de schuldencrisis. We zitten met onze handen in het haar. De economie stagneert en we kunnen nu geen geld meer in de economie stoppen zoals we drie jaar geleden hebben gedaan. Daarvoor zijn de schulden van de overheden te hoog. De financiële markten hebben geen vertrouwen meer dat de overheden nog  orde op zaken kunnen stellen. Overigens wordt de vraag zelden gesteld of de financiële markten het  wel bij het rechte eind hebben? Voor vrije marktfundamentalisten is dat natuurlijk vloeken in de kerk, maar deze mensen hebben van economie in het algemeen, en van Adam Smith in het bijzonder, niets begrepen.

 

Natuurlijk worden mensen in tijden van crisis een beetje neerslachtig. Slechte tijden zijn van alle tijden (goede tijden overigens ook), maar wat steeds meer begint door te klinken is twijfel of de onverminderde vooruitgang en groei die wij in het Westen hebben gekend de afgelopen twee eeuwen niet aan een langdurige onderbreking onderworpen is. Er zijn maar weinig mensen die nog echt geloven dat toekomstige generaties het beter zullen hebben dan wij. Een gedachte waarmee we de laatste eeuwen zijn grootgebracht. Kan de arbeidsproductiviteit almaar verder omhoog zodat we per saldo allemaal steeds rijker worden, zoals de welvaartstheorie ons wil doen geloven?  Of  zijn er kostenfactoren die maken dat er een grens komt aan deze groei (milieu, schaarse grondstoffen)?  Ik had het reeds over de financiële markten. In de laatste 30 jaar hebben deze markten een volume aangenomen die ruim het honderdvoudige is van de omvang van de reële markten ( import en export van goederen en diensten). Bovendien is deze handel in flitskapitaal volmaakt ondoorzichtig en onvoorspelbaar geworden. In de chaostheorie wordt de analogie verteld van de luchtwerveling van de vleugelslag van een vlinder in het tropische oerwoud die een tornado kan veroorzaken in de vlakten van de Verenigde Staten. Deze gedachte komt de laatste tijd regelmatig bij mij op wanneer ik weer de financiële berichten lees. Is er werkelijk nog iemand op deze wereld die dit begrijpt, en daar ook nog zinvolle conclusies aan kan verbinden?

 

Begrijp mij goed, ik wil niemand verder de put in praten. Maar ik vind de gedachten hier verwoord nu ook weer niet zoveel pessimistischer dan de woorden die economen en politici dagelijks over ons uitstrooien.  Bovendien geloof ik ook helemaal niet dat er geen oplossingen zijn. Alleen denk ik dat het dan wel nodig kan zijn eens van perspectief te wisselen. Kijk eens op een heel andere manier naar de problemen.  Perspectief is ook het onderwerp van de afbeelding hieronder. Deze foto is genomen in het Alhambra, waar ik van een welverdiende vakantie genoot.

 

Patio van een Moors paleis met op de achtergrond de muur van het vierkante paleis van Keizer Karel V

 

 

Tinkunanchiskama

 

Inca Athahualpa

 

 

Advertenties
Gepost door: athahualpa | augustus 13, 2011

Credit Card Crime

Geachte lezer,

Hoewel ik weet dat ik jullie niet veel hoef te vertellen over gevaren op het web, en over verdachte emails, wil ik het daar nu toch even over hebben. Het is bekend dat er namaakpagina’s van bekende banken op het web te vinden zijn, die zich zo op het eerste gezicht niet zo gemakkelijk laten onderscheiden van de echte pagina’s waarop u uw financiële zaken doet. U bent er voor gewaarschuwd door uw eigen bank, en waarschijnlijk weet u nu ook waarop u moet letten.

Waarschijnlijk heeft u ook wel eens een mailtje ontvangen waarvan de bedenkelijke herkomst en het criminele voorkomen  al van verre herkenbaar was. U ruikt als het ware door uw beeldscherm heen al de nattigheid. Een van de meest opvallende kenmerken is de taal waarin de mail is gesteld. De dader heeft in zijn eigen taal een tekst geconcipieerd en haalt deze door een vertaal programma op het Internet. Het resultaat doet iedereen die de doeltaal machtig is in lachen uitbarsten. Meestal gaat het natuurlijk om Engels, en ik vermoed dat de meeste wereldburgers inmiddels wel weten wanneer er teveel steenkool door deze taal wordt vermengd.

Ook zijn de aanbiedingen meestal te gek om los te lopen. U kunt veel geld verdienen, maar dan moet u eerst een bepaald bedrag overmaken  naar een bepaalde bankrekening. Niet doen zou ik zeggen. Het was toch de bedoeling dat U veel geld zou gaan verdienen? Misschien zou u dat ook helemaal niet moeten willen, ik wil niet de leermeester uithangen, maar heeft de meeste misleiding op het Web toch ook niet te maken met onze gretigheid en hebzucht? Maar ik dwaal af. Ik geloof dat U nooit in dergelijke valstrikken zult lopen. Dus zullen de cybercriminelen andere wapens in de strijd moeten gooien.  Onzekerheid en vertwijfeling dus. Wanneer u nog nooit een transactie op het WWW heeft gepleegd heeft u niets te vrezen. Hetzelfde geldt wanneer u nooit een creditcard of bankpasje gebruikt. Maar dat heeft u natuurlijk wel. Dan hoort u ook de verhalen hoe criminelen er in slagen de gegevens van u te achterhalen of te stelen. Hoe dat kan begrijpt u meestal niet volledig. U bent tenslotte zelf geen hacker, en al helemaal niet crimineel.

U weet alleen dat het gebeurt, en hoewel u denkt dat het u wel nooit zal overkomen, houdt u het toch niet voor geheel onmogelijk. Op die onzekerheid spelen de zware jongens in. Zo kreeg ik vandaag deze mail.

***************************************************************************

Tel./Fax.: +31 (0)346 364 54 25

Geachte klant.

Dank u voor de bestelling,

uw creditcard in rekening gebracht voor 233 dollar.

Informatie over de bestelling en levering details is in bijgevoegd bestand.

http://thebigcomputer.com.au/order/Order.zip?DocUser:athahualpa@inca.pe

Met vriendelijke groet, ticket service.

Request id: 54010791.

Inform [baito-info@en-japan.com]

****************************************************************************

Natuurlijk denk je onmiddellijk, maar ik heb toch helemaal niets besteld voor dat bedrag?  Het liefst zou je willen weten waar het over gaat. Maar u kent het parool, nooit bestanden openen van onbekende afzenders. Wat heb ik gedaan? Eerst heb ik gekeken of mijn creditcard inderdaad is belast met het bovengenoemde bedrag. Dat was niet het geval. Vervolgens heb ik het begin van de URL (van de grote computer uit Australia) ingetypt in de adresbalk van mijn browser. Dat was voldoende om alle beveiligingssoftware op mijn computer in de alarmfase rood te brengen en alle bellen te doen rinkelen. Het betreft een site die aanvallen uitvoert op computers. Die software probeert te installeren op uw computer die gegevens omtrent creditcards, wachtwoorden, banknummers enzovoort  van u probeert te ontfutselen.  U dacht misschien bij het lezen van een dergelijke mail dat dit allemaal al was gebeurd. Neen zover is het niet, echter dit alles dreigt juist te gaan gebeuren wanneer u de link aanklikt en het bestandje zou openen. Laat ik eerlijk zijn, en zeggen dat ik dit zelf allemaal nog niet eens zo heel geraffineerd vind. Maar op het moment dat ik mij kan voorstellen dat mensen door het lezen van een dergelijke mail in verwarring kunnen worden gebracht, en onverstandige dingen dreigen te doen, vind ik dat voldoende reden voor deze waarschuwing.

Tinkunanchiskama

Inca Athahualpa

PS           Ik heb Rascar nog gevraagd of het wel verstandig is om de URL van de boeven in deze blog te zetten.  Hij vond het idee dat iedereen nu is gewaarschuwd toch van groter belang.

Gepost door: athahualpa | juli 30, 2011

Capac Cuna

Beste lezer,

 

In deze maand waarin we de ontdekking van Machu Picchu herdenken (100 jaar geleden door Hiram Bingham) wil ik het graag met jullie hebben over de stamboom van Inca-vorsten. Om maar meteen met de deur in huis te vallen, Atahualpa behoort niet tot de officiële lijst van Inca-vorsten. Dit eenvoudig omdat hij nooit tot vorst is gekroond. Om je Incakoning te kunnen noemen moet je zijn gekroond door de hoogste priester. Dat is bij Atahualpa dus niet gebeurd. Aan het eind wordt duidelijk hoe dat precies zit. Geleerden zijn het erover eens dat er waarschijnlijk twee geslachten van Inca-heersers hebben bestaan. De Hanan-familie werd gevormd door de afstammelingen van de eerste Incakoning, de Hurin-familie door de afstammelingen van de eerste Incakoningin.

 

De namen van de officiële Incavorsten werden bijgezet in de eregalerij van vorsten, de Capac Cuna. Dit administratieve werk werd verricht door dezelfde hoge priester in ambt, die ook verantwoordelijk was voor de kroning van de Incavorst. De legende wil dat de eerste Incakoning Manca Capac, samen met zijn vrouw Ocllo, uit het Titicacameer kwam om het Incarijk te stichten. Het is omstreeks 1200, en het enige dat we met zekerheid kunnen zeggen is dat we ons van dit Incarijk nog niet veel moeten voorstellen. Het ging om een stam in het zuiden van het land, die in de rest van het land nog volstrekt onbekend was.

Sinchi Roca is een Hurin, dus afstammeling van de koningin (Occlo). Sinchi Roca introduceerde tijdens zijn bewind nieuwe landbouwtechnieken. De derde vorst is Lloque Yupanqui. In deze tijd, het is rond 1270, is het onrustig in het koninkrijk. Toch moet hem worden nagegeven dat hij er wonderwel in slaagde het rijk bijeen te houden (begrijp mij goed, we hebben het nog steeds over een klein koninkrijk). De vierde koning is Mayta Capac, hij was de eerste vorst die zich op de oorlogsvoering met de buren toelegde. Daarmee begonnen de eerste Inca-oorlogen.  Hij regeerde rond 1300. Hier moet meteen iets worden opgemerkt. De regeerperiode van de eerste koningen in de Capac Cuna beslaat steeds een periode van ongeveer 30 jaar. Niet alleen is dat erg constant, maar ook vrij lang. Er zijn twee mogelijke verklaringen. Of er zijn namen uit de Capac Cuna gewist, of er zijn andere heersers geweest die nooit in de Capac Cuna zijn opgenomen.

 

We gaan verder met Capac Yupanqui. Hij is de laatste uit de Hurin-familie. Ook hij was een strijdvaardig man en wist het koninkrijk uit te breiden door verovering van grondgebied buiten de directe omgeving van Cuzco. De zesde koning is Inca Roca, de eerste Hanan. Om een of andere reden vond hij het verstandig leden uit de Hanan-familie op allerlei plaatsen in het bestuur te zetten. Ook deelde hij de stad Cuzco op in een Hanan en een Hurin deel. Over Yahuar Huaca (1378-1408), nog steeds een periode van 30 jaar,  valt niet zoveel te zeggen. De achtste  koning was Viracocha. Hij probeerde zijn rijk uit te breiden door overreding van andere culturen om zich bij het Incarijk aan te sluiten. Dit klinkt heel aangenaam, maar was waarschijnlijk niet zo effectief. Wel vloeide er aanzienlijk minder bloed. Pachacutec Inca Yupanqui (1438-1471), de negende in de rij, moest hier echter niet veel van hebben. Hij was de grootste vechtersbaas van allemaal, en hij startte de grote veroveringsoorlogen. Onder zijn koningschap begon  de echte Incaheerschappij.   Een schepper van een wereldrijk mogen we hem wel noemen. Hij stampte een beroepsleger uit de grond waarmee hij zijn vijanden tegemoet trad. Ik zou hem de eerste van de drie grote Incavorsten willen noemen. We schrijven inmiddels  1470 wanneer zijn zoon, Tupac Inca Yupanqui, hem opvolgt. Ongeveer uit hetzelfde hout gesneden als zijn vader ging hij verder met de uitbreiding van het Incarijk. De vervolmaking van dit werk liet hij over aan zijn zoon Huayna Capac. Onder Huayna (1493-1527), de laatste van de grote Incavorsten, en nummer 11 in de Capac Cuna, nam het rijk zijn maximale omvang aan.  Zijn toekomstige opvolger Ninan Cuyochi  verbleef met hem in het Noorden, terwijl de tweede zoon Huáscar, in Cuzco verbleef. Inmiddels waren de Spanjaarden al ten tonele verschenen, en met hen de pokken, een dodelijke ziekte. Huayna bezweek hieraan en hetzelfde lot trof Ninan.

 

Huáscar werd tot 12e koning gekroond. Er breekt een burgeroorlog uit. Huáscar wordt in 1532 door zijn broer Atahualpa gedood.  Atahualpa neemt de leiding over maar hij wordt niet gekroond. Zijn naam komt niet voor in de Capac Cuna. Of het de moord is geweest, of de instabiliteit in het land, we weten niet waarom de kroningsplechtigheid geen doorgang vond. In 1533 wordt Atahualpa door de Spanjaarden vermoord. De Inca-koningen die daarna nog hebben opgetreden waren,  óf marionetten van de Spanjaarden, óf rebellenkoningen (Tupac Amaru).  Hun namen komen niet voor in de Capac Cuna

 

Ik groet u,

 

Rascar Capac

Gepost door: athahualpa | juli 3, 2011

The world is yours (1983)

Vrienden,

Nadat ik gisteren de post had gelezen van mijn oude vriend Athahualpa besloot ik dat ik maar een commentaar moest schrijven . Hoewel ik mijn vriend hogelijk waardeer, moet ik toch vaststellen dat zijn kennis van zaken tekort schiet. Zo vraagt hij zich af hoe het mogelijk is dat een man als Tony Montana zo tot de verbeelding kan spreken van jongeren uit achterstandsgroepen. Wat hij zegt over de heer Montana is op zichzelf niet onjuist. Deze man laat zich veel te veel leiden door primaire gevoelens. Alleen, het probleem is, dat in sommige omstandigheden dit ook wel eens de beste (of misschien wel enige) overlevingsstrategie kan zijn. In de jungle van de favelas, de bidonvilles, en hoe dergelijke oorden verder ook mogen heten, hebben de straatjongeren geleerd dat wat Tony zegt waar is: “the only thing in this world that gives orders … is balls”. Geld verdienen doe je niet met het afwassen van borden of het poetsen van schoenen, maar met de handel in drugs en het verrichten van koeriersdiensten. Ook moord hoort erbij. Er is altijd wel een reden te bedenken waarom  iemand het niet verdient om verder te leven, zeker als hij jou in de weg staat. Als klap op de vuurpijl komt dan ook nog de mededeling dat wanneer je deze lessen goed begrepen hebt, je kunt zeggen  “The World is Yours (mine)”. “Easy money and  instant gratification”, het zijn de drijfveren van de criminele economie. Dit zijn de beelden, de waarheden zo u wilt, die door deze film worden uitgedragen.  Dat er daarnaast nog zoveel andere waarheden zijn doet niet af aan het feit dat het juist deze waarheden zijn die velen in de achterbuurten  herkennen.

Ik wil hier niets romantiseren, en al helemaal niet goedpraten. Het gaat om rolmodellen en voorbeelden. We moeten vaststellen dat er naast effectieve goede rolmodellen, er minstens zo effectieve, slechte  rolmodellen bestaan. Tony Montana neemt deze rol helemaal op zich. Sterker nog, hij benadrukt aan het eind van de film dat zijn rol in de maatschappij juist is dat anderen kunnen zeggen dat zij goed zijn en dat hij, Tony dus, slecht is, de bad guy is. Dat maakt Tony in de ogen van veel jongeren een bikkelharde, maar consequente man. Geen hypocriet dus. Zie hier mijn psychologische verklaring (van de koude grond, dat wel) van dit fenomeen.

Overigens heeft Athahualpa gelijk in zijn verbazing dat deze film nog niet het onderwerp is geweest van talloze studies. Want ik geloof dat inderdaad geen enkele andere film in de hele filmgeschiedenis zo vaak in de werkelijkheid wordt geciteerd. Voor studenten cinematografie een interessant gegeven lijkt mij, maar ook voor criminologen en mediawetenschappers. Ik lees wel eens dat sommige grote criminelen zich hebben gespiegeld aan de Godfather.  In een milieu van crimineel min of meer gearriveerde personen kan ik mij daar nog iets bij voorstellen (de Bruinsma’s en de Holleeders).   Scarface, daarentegen, kun je veel gemakkelijker naspelen op straat. In het begin speelt de hele film zich ook af op straat.

Gegroet,

Rascar Capac

Gepost door: athahualpa | juli 2, 2011

Scarface (1983)

Geachte lezer,

Afgelopen week heeft zich een buitengewoon brutale geldroof voorgedaan in Amsterdam. Enkele weken daarvoor was het raak in Rotterdam en, naar nu onlangs bekend is geworden, moeten de daders gerekend worden tot de “Scarface-bende”, die ook in België actief schijnt te zijn. Scarface-bende? Wat betekent dat? Heeft elk lid van deze bende een litteken als gevolg van eerdere criminele activiteiten, of als een bewijs van het lidmaatschap?  Neen, dat is het niet. Zij heten zo omdat zij zich hebben gemodelleerd naar Tony Montana, alias Scarface, uit  de gelijknamige film met Al Pacino in de hoofdrol uit 1983. Op camerabeelden is te zien hoe één van de bendeleden is gekleed als Tony Montana (met zonnebril). Ik zou zeggen dat wanneer de heren zich zo herkenbaar voordoen, het niet buitengewoon moeilijk hoeft te zijn om ze op te sporen en ze in de gevangenis te laten plaatsnemen.

Maar daar gaat het mij hier eigenlijk niet om. Waar het mij om gaat is dat ik de idee krijg dat Tony Montana zo ongeveer het rolmodel is van de gehele criminele scene. Overal ter wereld nemen criminele jongeren in de achterbuurten van de grote steden zijn gedrag als voorbeeld. In de film Gomorra over de straatjeugd in Napels spelen de jongeren de Cubaanse vluchteling/crimineel na. Ik heb inmiddels talloze reportages gezien over dit soort groeperingen en steeds komt het voorbeeld Tony Montana naar voren. Van de favelas in Rio, de sloppenwijken in Napels, de voorsteden in Parijs, tot South Central in Los Angeles, en nu ook hier in Nederland. Eerder had ik al gelezen dat de leider van de zogenaamde ‘Bende van Venlo’ zich helemaal identificeerde met Al Pacino/Tony Montana. Maar het zijn dus niet alleen beginnende boefjes die zich aan hem spiegelen. Ook professionele  criminelen, zoals zij die afgelopen week in Amsterdam toesloegen,  zijn dus geïnspireerd door deze held.  Zij ‘citeren’ als het ware de hoofdrolspeler uit deze toch al weer bijna 30 jaar oude film. Dat citeren komt veel vaker voor. Wie de Soprano’s heeft gevolgd weet dat daar zo ongeveer in elke aflevering The Godfather werd geciteerd (overigens ben ik daarin een verwijzing naar ‘Scarface’ niet tegengekomen, wat niet wil zeggen dat die er helemaal niet in voorkomt). In films of TV-series kan dat citeren grappig zijn. Maar het feit dat de werkelijk bestaande criminele wereld om de haverklap Tony Montana als echt voorbeeld neemt, is op zijn minst zorgwekkend. En dat al bijna 30 jaar lang.

Ik ben van een tijd dat er eindeloos werd gediscussieerd over de (verderfelijke) invloed van geweld in de media op het gedrag van pubers en adolescenten. Het beslissende woord  daarover is toen, begrijpelijkerwijs, niet gesproken.  We hadden het wel eens over copy-cat gedrag (lijkt mij overigens al problematisch genoeg), maar in het algemeen wilde verlichte wetenschappers van een verderfelijke invloed niets weten. Ik was het daar toen mee eens, en ik zal deze positie ook nu niet de rug toekeren. Maar ik vraag mij onderhand wel eens af wanneer het eerste proefschrift verschijnt over de rol van de film Scarface op de belevingswereld van miljoenen jeugdige mensen in de probleemgebieden van de grote steden op de wereld. Ik heb het al verscheidene malen gezegd, de film is al bijna 30 jaar oud, maar oefent nog steeds een magische aantrekkingskracht uit. Ik heb de film laatst ook maar weer eens bekeken met de eerder genoemde vragen in mijn achterhoofd. Ik moet u teleurstellen. Ik kan u het antwoord niet geven. Ik zag een humorloze, gewelddadige, niet bijster slimme loser. Jazeker, een loser. Hij begaat in de wereld van de “high crime” elke beginnersfout die je maar kunt maken. Hij heeft niets anders in huis dan zijn kracht en zijn woede. Ja vooral zijn woede is een wapen dat hij veelvuldig hanteert, maar dat tenslotte zijn einde betekent (en het einde van alles waaraan deze sociopaat is gehecht). Als zo iemand het grote voorbeeld is voor miljoenen mensen dan beangstigt mij dat toch wel. Overigens geen kwaad woord over de rol die Al Pacino hier overtuigend neer zet. Maar dat terzijde.

Tinkunanchiskama

Inca Athahualpa

Gepost door: athahualpa | juni 19, 2011

Inca’s in Ecuador (slot)

Geachte lezers,

 

Ik moest mijn verhaal nog afmaken over het einde van de Incaheerschappij in Ecuador. Na de dood van Huayna Capac in 1527 ontbrandde er een strijd tussen Huáscar en Atahualpa om de troon. Daarover is al veel verteld. In 1526 hadden de Spanjaarden al eerste voet op Ecuadoriaanse bodem gezet (natuurlijk bestond Ecuador als staat toen nog niet, maar het is voor de geografische plaatsing van de gebeurtenissen nu eenmaal duidelijker om deze aanduidingen te gebruiken). Deze eerste Spanjaarden waren de verkenners van Pizarro, en ze hebben daar hun ogen in ieder geval goed de kost gegeven. Zo konden zij rapporteren aan Pizarro dat er veel rijkdommen waren te vergaren, en dat er onenigheid was in het kamp van de Inca’s.

 

De geschiedenis is al vaker verteld. De Spanjaarden kwamen terug en nu bevond Pizarro zelf zich onder hen. Atahualpa werd in 1532 bij Cajamarca gevangen genomen. Op dat moment was eigenlijk het hele noordelijke gedeelte van het Incarijk niet meer onder centraal gezag. Omdat Pizarro zijn blik vooral richtte naar het zuiden, waren het  andere conquistadores die zich bezig hielden met het noorden. In 1549 was het hele noordelijke gebied van het Incarijk door de Spanjaarden veroverd. Het wordt vaak gememoreerd, maar hier gold zeker dat de Spanjaarden met maar heel weinig mensen een aanzienlijk aantal van de inheemse bevolking konden onderwerpen (2000 Spanjaarden tegenover 600.000 indianen). Maar ook de conquistadores kenden hun onderlinge meningsverschillen en vochten die met veel hartstocht uit.  Na verloop van tijd kwam ook aan die bestuurlijke chaos een einde.

 

In 1563 kreeg het huidige Ecuador de naam Real Audiencia de Quito. Het gebied zou tot  het begin van de 18e eeuw deel uit gaan maken van het onderkoninkrijk Perú. In Perú zelf duurde de strijd tussen de conquistadores en de inheemse bevolking wat langer. Maar ook daar was de Spaanse overheersing aan het einde van de 16e eeuw een feit.  In Ecuador viel veel minder goud en zilver te halen dan in Perú en Bolivia. Daarom richtten de conquitadores zich in Ecuador meer op de landbouw. Kolonisten uit Spanje beheerden de plantages waarop slaven uit Afrika te werk werden gesteld. Vanwege de ontoegankelijkheid  van het land werden de meeste  inheemse indianen niet met uitroeiing bedreigd.  Wel leefden zij onder extreem armoedige omstandigheden. Wat ik met mijn verhaal wil zeggen is dat we de geschiedenis van Ecuador en Perú niet kunnen vereenzelvigen. Het verhaal van één groot volk (de Inca’s) dat ten  offer is gevallen aan Spaanse veroveringszucht  is niet het verhaal voor beide landen.

 

Tot slot iets heel anders. Na mijn verhaal over de vulkanen vorige keer, kwam op 4 juni ineens het nieuws dat in Chili een vulkaan is uitgebarsten die tot in Nieuw Zeeland en Australië het luchtverkeer belemmert. De Puyehue (2236 m), eigenlijk moet men zeggen de Puyehue-Cordón Caulle, is een complexe vulkaan.  De schachten waardoor het magma naar boven komt zijn in dit geval  met elkaar verbonden. Eigenlijk bestaat het complex uit vier systemen: de Puyehue, de Cordón Caulle, de Mencheca en de Cordillera Nevada  caldera. Wanneer de gebeurtenissen de komende tijd dit vereisen kom ik hier graag op terug. Er is op het Internet anders genoeg te vinden over deze vulkaanuitbarsting,  veelal vergezeld van prachtige beelden.

 

Groet,

 

Rascar Capac

Gepost door: athahualpa | mei 25, 2011

Vulkanen

Geachte lezer,

We zijn de laatste dagen weer opgeschrikt door de berichten over aswolken boven Noordwest Europa, uitgestoten door de IJslandse vulkaan Grímsvötn. Nu lijkt het overigens wel mee te vallen met de gevolgen voor de luchtvaart. Het heeft bij mij alleen de vraag opgeroepen waarom er in bepaalde delen van de wereld actieve vulkanen zijn en in andere delen helemaal niet. Ik heb al eens eerder gewezen op de activiteit van de tektonische platen welke tegen elkaar botsen en zo zorgen voor grote onstabiliteit in de aardkorst, en het voorkomen van breuken waarlangs magma uit de aardmantel naar boven kan komen. Op andere plaatsen scheurt de bodem juist uit elkaar en welt er hete magma naar boven. Dit gebeurt bijvoorbeeld in de IJslandse regio, waar de Atlantische Midden Oceanische  Rug boven de zee uitkomt. Een andere plaats waar hetzelfde gebeurt, maar dan geheel op het vaste land is Oost Afrika (Afrikaanse slenk). Hier worden de continentale platen juist uit elkaar  ‘gescheurd’.

Maar niet overal waar platen in de aardkorst tegen elkaar botsen, of onder elkaar duiken (subductie) komen vulkanen voor. Waar dit wel zo is, is de zogenaamde ring van vuur om de Stille Oceaan. Van Kamtsjatka, via Japan en de Filippijnen, naar Indonesië, en aan de andere kant langs de gehele Westkust van het Amerikaanse continent. Maar niet daar waar de Indische plaat onder de Aziatische plaat duikt (het gehele Centraal Aziatische berggebied met de Himalaya). Daar is geen enkele vulkaan te vinden. Ook niet in de Alpen. Maar weer wel in de Kaukasus en in Iran. Verder kennen we natuurlijk de eiland vulkanen in de Stille Oceaan (Hawaii).  U zult het vast niet vreemd vinden dat ik wel  met enige geestdrift kan melden dat de hoogste vulkanen allemaal voorkomen in Zuid-Amerika. Alle 6000 plussers liggen daar. Bovendien ligt het overgrote deel van de vulkanen met een hoogte tussen 5000 en 6000 meter ook op dit continent. De hoogte van een vulkaan zegt overigens niets over de kracht van een vulkaan. De krachtigste explosies (Krakatau, Pinatubo, Mont Pelée, St Helens)  kwamen niet van zulke hoge vulkanen.  Op een website van John Seach  http://www.volcanolive.com/highest.html heb ik de volgende gegevens over de hoogste vulkanen gevonden.

The World’s 6000 m Volcanoes.

Mountain Height (m) Location Last Erupted
Ojos del Salado 6887 Chile Holocene (last 10,000 years)
Nacimiento de Jaguel 6858 Andes Ancient
Cerro Negro 6800 Andes Ancient
Llullaillaco 6793 Chile 1877
Nevado de Tres Cruces 6788 Andes Ancient
Veladero 6714 Andes Ancient
Tipas 6660 Argentina Holocene
Nevado de Incahuasi 6610 Andes Ancient
Sajama 6542 Andes Ancient
Cerro el Condor 6532 Argentina Holocene
Macizo Tres Cruces 6500 Andes Ancient
Cerro del Nacimiento 6493 Andes Ancient
Nevado el Muerto 6470 Andes Ancient
Coropuna 6377 Peru Holocene
Parinacota 6348 Chile Holocene
Chimborazo 6310 Ecuador 2 million years ago
Ampato 6288 Andes Ancient
Cumbre de Laudo 6250 Andes Ancient
Cerro de los Patos 6250 Andes Ancient
Pular 6233 Chile 1990?
Pomerape 6222 Andes Ancient
Solo 6200 Andes Ancient
Aucanquilcha 6176 Chile Holocene
Ermitano 6146 Andes Ancient
San Pedro 6145 Chile 1960?
Queva 6129 Andes Ancient
Sierra Nevada 6127 Chile Holocene
Valecito 6120 Andes Ancient
Mulas Muertas 6119 Andes Ancient
Antofalla 6100 Argentina 1911?
Las Peladas 6100 Andes Ancient
Reclas 6100 Andes Ancient
Solimana 6093 Andes Ancient
San Pablo 6092 Andes Ancient
Aracar 6082 Argentina 1993
Guanaqueros 6082 Andes Ancient
Guallatiri 6071 Chile 1985?
Nevado el Fraile 6060 Andes Anceint
Chachani 6057 Peru Holocene
Acotango 6052 Chile Holocene
Copiapo 6052 Chile Uncertain
Socompa 6051 Chile Ancient
Acamarachi 6046 Chile Holocene?
Peinado 6043 Andes Ancient
Salin 6033 Andes Ancient
Hualca Hualca 6025 Andes Ancient
Palpana 6023 Andes Ancient
Pena Blanca 6020 Andes Ancient
Uturuncu 6008 Bolivia Holocene
Tupungatito 6000 Chile 1986
Alumbrera 6000 Andes Ancient
Lagunas Escondida 6000 Andes Ancient
Nevado de San Francisco 6000 Andes Ancient
Vidal Gormaz 6000 Andes Ancient

 

The world’s 5000 m to 6000 m volcanoes which have erupted in the last 10,000 years

Mountain

Height (m)

Location

Last Erupted

Tacora

5980

Chile

1937?

Sairecabur

5971

Chile

Holocene *

Sabancaya

5967

Peru

2000

Licancabur

5916

Chile

Holocene

Cotopaxi

5911

Ecuador

1942

Kilimanjaro

5895

Tanzania

Extinct

Falso Azufre

5890

Chile

Holocene

Putana

5890

Chile

1972

Ollague

5868

Chile

1903?

San Jose

5856

Chile

1960

Cordon de Puntas Negras

5852

Chile

Holocene

Cerro del Azufre

5846

Chile

Holocene

El Misti

5822

Peru

1870?

Tutupaca

5815

Peru

1902

Cerros de Tocorpuri

5808

Chile

Holocene

Cayambe

5790

Ecuador

Historical

Chiliques

5778

Chile

Holocene

Antisana

5753

Ecuador

1802

Nevado Anallajsi

5750

Bolivia

Holocene?

Peinado

5740

Argentina

Holocene

Quetena

5730

Bolivia

Holocene?

Purico

5703

Chile

Holocene

Lastarria

5697

Chile

Holocene

Ubinas

5672

Peru

1969

Damavand

5670

Iran

Holocene

Nevados Casiri

5650

Peru

Holocene

Elbrus

5633

Russia

Ancient

Colachi

5631

Chile

Holocene

Cordon Chalviri

5623

Chile

Holocene

Pico de Orizaba

5610

Mexico

1687

Guayaques

5598

Chile

Holocene

Volcan Arintica 

5597

Chile

Holocene

Lascar

5592

Chile

2000

Cerro Tuzgle

5550

Argentina

Holocene?

Yucamane

5550

Peru

1787

Pampa Luxsar

5543

Bolivia

Holocene

Macizo de Larancagua

5520

Bolivia

Holocene?

Nevados Firura

5498

Peru

Holocene

Cordon del Azufre 

5463

Chile

Holocene

Cerro Escorial

5447

Chile

Holocene

Nuevo Mundo

5438

Bolivia

Holocene

Cerro Toconce

5435

Chile

Holocene

Tata Sabaya

5430

Bolivia

Holocene

Popocatepetl

5426

Mexico

2003

Ticsani

5408

Peru

Holocene

Olca-Paruma

5407

Chile

1867

Cerro Bayo

5401

Chile

Holocene

Macizo de Pacuni

5400

Bolivia

Holocene?

Lexone

5340

Chile

Holocene

Altar

5321

Ecuador

Extinct

Nevado del Ruiz

5321

Colombia

1994?

Patilla Pata

5300

Bolivia

Holocene?

Maipo

5264

Chile

1912

Illiniza

5248

Ecuador

Holocene

Mt Kenya

5199

Kenya

Extinct

Sangay

5188

Ecuador

1934-2004

Irruputuncu

5163

Chile

1995

Cerro Chascon

5125

Bolivia

Holocene

Cerro Santa Isabel 

5100

Bolivia

Holocene?

Chao

5100

Chile

Holocene?

Isluga

5050

Chile

1960?

Tungurahua

5023

Ecuador

2004

* Holocene eruptions have occurred in the last 10,000 years.

Een interessant overzicht, dacht ik zo. U ziet onmiddellijk dat de grootste reuzen zich relatief rustig houden. De uitbarsting van de Nevado del Ruiz in Colombia staat mij nog wel heel duidelijk voor ogen.  Dat was in 1985. 25.000 mensen kwamen toen om. Ik herinner mij ook nog hoe men trachtte een klein meisje te redden dat tot aan haar lippen in het water stond. Het mocht echter niet lukken.

De  Grímsvötn komt nu een beetje tot rust. Deze vulkaan ligt onder een gletsjer. Eigenlijk maakt die gletsjer deel uit van de grote Vatnajökull Gletsjer. Ik heb een hoogtekaartje gemaakt van het gebied, en heb proberen aan te geven waar de Grímsvötn ligt. Maar ik kan er een klein beetje naast zitten. De Vatnajökull zelf ligt verder naar het oosten en is niet op dit plaatje te zien.

Met vriendelijke groeten,

Rascar Capac

Gepost door: athahualpa | mei 21, 2011

Sacsayhuamán

Beste vrienden,

Ik heb de laatste maanden even rust genomen en het woord gegeven aan mijn vriend Rascar. Hij is nog niet helemaal klaar met zijn verhaal, maar hij vindt het niet erg dat ik hem even onderbreek. Ik weet niet of u het ook heeft gemerkt maar er verschijnen de laatste maanden in magazines steeds meer artikelen over de Inca’s. Dat heeft natuurlijk allemaal te maken met de 100e verjaardag van de (her)ontdekking van Machu Picchu door Hiram Bingham, in 1911. Over Machu Picchu staat veel meer op andere plaatsen in deze blog, dus ik verwijs daar graag naar. U weet dan waarschijnlijk ook dat Machu Picchu nooit de oude hoofdstad van de Inca’s is geweest. Dat was Cuzco. Cuzco telt nu ongeveer 370.000 inwoners, en ligt op een hoogte van 3300 meter.

Cuzco bestond al voordat het de hoofdstad van het Incarijk werd. We kunnen teruggaan tot 900 – 1200 A.D. toen er een nederzetting was gelegen op deze plaats. Resten van fortificaties en versterkingen zijn er nog steeds te vinden. Het was de zogenaamde Killke-cultuur die zich in die tijd hier had gevestigd. Het bekendste fort is Sacsayhuamán waarvan de bouw omstreeks 1100 is begonnen. In de 13e eeuw namen de Inca’s het gebied in bezit. Maar het staat vast dat daarvoor al tempelcomplexen en aquaducten waren gebouwd . In Wikipedia wordt beweerd dat Cuzco met deze geschiedenis de oudste stad is van het Westelijke Halfrond die nu nog wordt bewoond. Daar geloof ik zelf niet zo veel van. Maar de stad is wel ouder dan Mexico-Stad (Tenochtitlan in de tijd van de Azteken). Tenochtitlan werd in 1325 gesticht op een eiland in het Texcocomeer. De grote steden uit de tijd van de Maya’s  waren natuurlijk nog veel ouder, maar deze worden nu niet meer bewoond.   Maar zoals gezegd, ik geloof de claim van Wikipedia niet.

De Inca’s breidden het fort Sacsayhuamán sterk uit. Waarom? Ik bedoel eigenlijk, wat was daarvoor de militaire noodzaak? Was Sacsayhuamán wel primair een militair object? Er zijn archeologen die menen dat het complex in ieder geval ook een religieuze functie had. Er zou een zonnetempel hebben gestaan.  Sacsayhuamán ligt op een helling boven de stad Cuzco, en de vorm die het complex heeft doet denken aan de kop van een poema. Vast staat in ieder geval wel dat de Inca’s de stad Cuzco al snel als hun belangrijkste stad (hoofdstad) zagen, dus er is wel enige logica om rondom  een dergelijke plaats militaire versterkingen te bouwen.  Bij het beleg van Cuzco door Manco Inca in 1556 heeft het complex een belangrijke rol gespeeld. Maar ik ben nu juist meer geïnteresseerd in de pre-Incatijd.

Sacsayhuamán

Ik ga er studie van maken en zal er verslag van doen op de pagina Pre-Inca-Tijden.  De Spanjaarden hebben veel van het materiaal waarmee Sacsayhuamán was gebouwd gebruikt om hun eigen koloniale gebouwen in Cuzco neer te zetten. Maar er is nog zoveel van het complex over dat het behoort tot een van de belangrijkste archeologische sites van Perú. Dat zelfde geldt natuurlijk ook voor Cuzco zelf, waarover ik ook nog eens uitgebreid wil verhalen. Cuzco heeft een gematigd klimaat. In juli en augustus kan het er ’s nachts vriezen. De gemiddelde maximum temperatuur ligt het gehele jaar door rond de 21 graden. De Inca-vorsten vonden het klimaat in hun hoofdstad echter niet ideaal. Zij hebben daarom een aantal buitenverblijven gesticht voor henzelf en hun uitgebreide families (en ambtenaren en dienaren). Zoals elders op deze blog is betoogd moet Machu Picchu ook tot deze buitenverblijven worden gerekend. MP was dus wel een koningsstad, maar het is nooit de ‘verloren’ hoofdstad van het Incarijk geweest.

Tinkunanchiskama

Inca Athahualpa

Gepost door: athahualpa | april 23, 2011

Inca’s in Quito

Geachte lezer,

Ik vertelde de vorige keer over de moeizame overwinning van de Inca’s op het volk van de Cañaris in 1462, door Tupac Yupanqui. Hoe de gehele mannelijke bevolking zou zijn uitgeroeid. Ik vroeg mij daarbij af in hoeverre dit soort verhalen geloofwaardig zijn. We weten het gewoon niet zeker. Wat we wel weten is dat de Inca’s het huwelijk veelvuldig inzette als wapen in de strijd. Wanneer een volk aan hun gezag onderworpen moest worden kon dat natuurlijk met de harde hand, maar het was veel aantrekkelijker voor de Inca om een plaatselijke prinses te huwen.  Zo gebeurde ook nu weer. Inca-leiders trouwden talloze dochters van plaatselijke koningen in Ecuador (en elders). Ook in het oude Europa moesten huwelijken tussen leden van koningshuizen de lieve vrede tussen de koninkrijken bewaren. Soms lukte dat, soms niet. Maar het is dan wel belangrijk als vorst dat je een beetje bijhoudt met wie je allemaal getrouwd bent. Het spreekt voor zich dat monogamie voor dit soort praktische politiek beter geschikt is dan polygamie.

De Inca’s waren van dit besef echter niet doordrongen. Veelal hadden Incavorsten meerdere vrouwen, en daarmee ook meerdere families, die ze moesten onderhouden en tevreden stellen.  Iedereen weet echter dat dit vroeg of laat fout gaat, en in het geval van de Inca’s ging het vaak vroeg fout. Telkens waren er weer problemen bij de opvolging. Wanneer er sterke troonpretendenten zijn is dat nog te overzien. Maar bij het overlijden van de laatste grote Incavorst Huayna Capac in 1527 waren de halfbroers Huascar en Atahualpa in een bloedige strijd om de troon gewikkeld. Maar ik loop op de gebeurtenissen vooruit. In 1492 werd Quito veroverd door Huayna Capac. In het spoor van Huayna trokken veel Quechua sprekende indianen vanuit Peru naar Ecuador. Zij brachten de lama als huisdier (lastdier) mee. De Cañaris en Caras werden daarentegen gedeporteerd naar Peru. Ook hier weer op het Westelijk Halfrond niets nieuws onder de zon.  De Inca’s brachten verder nieuwe gewassen met zich mee, alsmede moderne irrigatiemethoden. Neen, niemand zal beweren dat de bezetting ook niet veel voordelen opleverde. Bovendien werd Quito aangesloten op het immense rijkswegennet van de Inca’s.

Onderworpen volken moesten voor de Inca’s werken volgens het zogenaamde Mita-systeem. Dit komt er op neer dat men voor de Inca’s werkt en dat men in ruil daarvoor geen belasting hoeft te betalen. Bovendien mocht men een klein deel van de opbrengsten zelf behouden. Wanneer men zich onderwierp aan deze voorwaarden werd men met rust gelaten, zo niet, dan volgde  er straf, wat neerkwam op vernietiging.  U zult dus begrijpen dat de inheemse bevolking van Ecuador de Inca’s zagen als bezetters.  Natuurlijk profiteerden zij ook van de verbeteringen die de Inca’s introduceerden met hun geavanceerde landbouwtechnieken. De opbrengsten werden groter en de keuze gevarieerder. Zoals gezegd werd Quito in 1492 door de Inca’s veroverd. In 1527 stierf Huayna Capac. Een jaar eerder hadden zich al de eerste Spanjaarden in het gebied van Ecuador gemeld. In feite heeft de Inca overheersing van Ecuador nog geen 35 jaar geduurd. Ik zal de volgende keer vertellen hoe het allemaal verder ging.

Met hoogachting,

Rascar Capac

Gepost door: athahualpa | april 9, 2011

Het koninkrijk Quitu

Geachte lezer,

Ik had u verteld over de opkomst van de Inca’s in Peru onder Cusi Yupanqui, ook wel Pachacuti Inca genoemd. Een eeuw eerder leefden in Ecuador meerdere culturen naast elkaar. Om te beginnen waren er de Cañaris en de Caras. De Caras leefden oorspronkelijk in het noordelijke kustgebied. Zij hadden banden met stammen uit het Amazonegebied, zodat zij gezamenlijk een belangrijke machtsfactor gingen vormen. De Cañaris hielden zich meer op in het bergland en in het zuiden van het land. In het centrale bergland woonden de Puruhá’s, een dapper krijgersvolk.  Door het sluiten van huwelijken tussen hoge vertegenwoordigers uit de gelederen van de Caras en de Puruhá’s ontstond in de 14e eeuw een dominante cultuur. De Caras trokken meer naar het zuiden en rond de stad Quito ontstond een koninkrijk, Quitu genaamd. Caras en Puruhá’s vochten gezamenlijk veel oorlogen tegen de Cañaris.  Niemand zal beweren dat het voor de komst van de Inca’s rustig en vredig was in Ecuador.

Over het koninkrijk Quitu doen nog al vreemde verhalen de ronde. Sommigen menen dat er een oorspronkelijk volk, de Quitu, zou hebben bestaan sinds 2000 v. Christus. Ik denk eerlijk gezegd dat dat niet klopt. Een ander verhaal wil dat het volk geleid werd door één familie, de Shyris. Ook nu ben ik niet zeker of het hier gaat om een familienaam, of de aanduiding van het begrip vorst of koning in de plaatselijke taal. Maar het leidt in ieder geval geen twijfel dat er rond de stad Quito een relatief machtig koninkrijk heeft bestaan. Men kan wel over de duur dat het heeft bestaan twisten.

Halverwege de 15e eeuw werd het echter onrustig in Ecuador. De oorlogen tussen de Caras en de Cañaris waren dan wel nooit opgehouden, nu dreigde er echter ineens gevaar vanuit het zuiden, vanuit Peru.  De Inca’s trokken naar het noorden. Het ligt voor de hand te denken dat Cañaris en Caras, geconfronteerd met een gezamenlijke vijand, nu samen gingen optrekken. Waarschijnlijk is dat niet gebeurd.  Feit is in ieder geval dat de Inca’s eerst hebben afgerekend met de Cañaris.  Deze strijd begon in 1460 onder leiding van Tupac-Yupanqui, de zoon van de Inca. Het doel van de Inca’s was de verovering van Quito, maar dat bleek nog niet zo gemakkelijk.  Er wordt gezegd dat een legermacht van 250.000 mensen aan Yupanqui’s zijde optrok naar het noorden. Hoe het ook zij, de Cañaris leden in de veldslagen bij Tiocajas en Tixán een nederlaag. Toch zou hun tegenstand zo groot zijn geweest, dat  Yupanqui uit wraak de gehele mannelijke bevolking  zou hebben uitgeroeid.  Is daarvoor bewijs? Waarschijnlijk niet in technische zin, we hebben geen betrouwbare verslagen, maar we weten wel dat men met tegenstanders niet zachtzinnig om ging.

Maar het koninkrijk Quitu was nog steeds niet gevallen. Sterker nog, er volgde een soort bestand dat 12 jaar duurde. De overwinning op de Cañaris had misschien toch te veel gevergd van de jonge Inca grootmacht, om in een ruk verder te gaan, en de strijd aan te binden met de Caras. Maar er speelde ook wat anders mee, iets waarover ik een volgende keer wil vertellen.

Met hoogachting,

Rascar Capac

« Newer Posts - Older Posts »

Categorieën