Gepost door: athahualpa | april 21, 2012

Eerlijk delen

Beste lezer,

Bedrog is van alle tijden. Maar in deze tijd van email en Internet moeten we extra op onze hoede zijn. Zo ontving ik onlangs een bericht van een advocaat in een ver land. Daarin stond dat hij op zoek was naar iemand met dezelfde achternaam als ik. Neen, ik druk mij niet goed uit. Hij was op zoek naar iemand waarvan de achternaam overeenkwam met die van de persoon wiens belangen hij behartigde. Deze persoon was bij een tragisch auto-ongeluk om het leven gekomen, samen met de gehele familie, zodat er geen nabestaanden meer zijn. Volgens de advocaat liet de man een fortuin na, en hij  stelde voor dat ik samen met hem dit geld zou gaan opeisen/opstrijken. Dit juist, voordat de bank waar het geld was ondergebracht er beslag op zou leggen. Of ik maar zo snel mogelijk contact met hem wilde opnemen.

Vaak wordt gezegd dat naast waterstof, domheid het meest voorkomende element in het universum is.  Misschien moeten we als derde element hebzucht toevoegen. Waarschijnlijk is dat zo. Maar zou ik dan de enige zijn die nattigheid voelt?  Natuurlijk niet.

De advocaat stelde zich voor als “Barrister XXX , a solicitor at law and family” , “and attorney to late Engr. … ‘myname’. “ Zijn client was werkzaam voor Shell Oil Development Company in Togo als “financial controller”. Op 1 juni  2009 vond het trieste ongeval plaats tijdens een vakantie in een buurland van Togo.  Die eerste juni van 2009 moet voor Shell Oil Development Company in Togo een werkelijk catastrofale dag zijn geweest. Op het Internet ben ik voor die dag alleen al vier identieke meldingen tegengekomen, telkens met andere namen voor slachtoffers en advocaten.  Naast het feit dat Shell Togo op die dag dus zo ongeveer zijn gehele financiële management verloor, moet  ook opgemerkt worden dat de verkeerssituatie in de buurlanden van Togo van dien aard is dat het ten zeerste moet worden afgeraden die landen als toerist met eigen vervoer te bereizen.  Want beperken we ons niet tot één dag, dan neemt het aantal fatale ongelukken dramatisch toe, tot boven de  30. Ik heb het dan alleen nog maar over “involvements in  car accidents while visiting a neighboring country on vacation”. Ook het vlieg- en scheepvaartverkeer zijn daar onveilig.

Alle slachtoffers laten minimaal 3 en maximaal 25 miljoen Amerikaanse dollars achter.  Geen nabestaanden te bekennen. Maar wat is nou de “scheme”?  Het is de bedoeling dat de ontvanger van de mail contact opneemt met de ‘barrister’. “ Please reply through my Private E-mail address:  (xxxx@yyy) for more details and clarification, thanks and have a nice day”. Dat laatste dus nog wel, een fijne dag toegewenst. Maar wat gebeurt er daarna?  Dan komt er  een verzoek dat luidt ongeveer zo:  “We shall share the Money equally. These are the information’s required to start this process.

1.Your full names
2.Your date of birth
3.Your private email { not mail.ru }
4.Your full contact address
5.Your private telephone and fax numbers
6. Your Profession
7. Nationality

You should call me once you get this and email back to me with your details as I have requested to my private email”

(aldus een Internet bron: http://wscam.blogspot.com/2009/02/shell-development-company-in-lome-togo.html)

Ik vermoed dat het van kwaad tot erger gaat. Op de eerste plaats zal de advocaat om voorschotten gaan vragen. Maar het zou ook kunnen dat hij persoonlijke bankgegevens gaat ontfutselen. Ik heb hierover nog geen informatie op het Internet gevonden. Allemaal heel verdacht, maar eigenlijk ook o zo doorzichtig. Waarom dan toch gevaarlijk? Ik wil u niet beledigen, maar ik denk dat het komt door dat op twee na meest voorkomende element in het universum. En natuurlijk ook dat op één na meest voorkomende element.

Groeten van,

Rascar Capac

Gepost door: athahualpa | maart 25, 2012

Yupana

Beste lezer,

 

Mijn grote vriend Athahualpa laat u allen weten dat het met hem goed gaat. Hij heeft mij gevraagd deze boodschap aan u over te brengen. Naar aanleiding van mijn vorige bericht over de wereldkampioenschappen voetbal in 1978 merkte hij op dat hij destijds al van mening was dat Perú een slechte indruk had gemaakt. Maar genoeg hierover. Het onderwerp is al weer uit alle kranten verdwenen.  Verdrongen door Hero Brinkman. Het is Wilders kennelijk niet gelukt om de boel een beetje bij elkaar te houden. Ook niet verwonderlijk  van iemand die zijn belangrijkste tegenstander juist het verwijt maakte dat hij de boel  te veel bij elkaar wilde houden.

 

Ik laat de politieke analyses overigens liever aan de Inca. Ik ben meer van de techniek en de wetenschap. De oude Inca rekenkunst met de Yupana, een soort abacus, bijvoorbeeld. Nu weet ik wel dat niet iedereen er van overtuigd is dat de Inca’s dit voorwerp gebruikten om berekeningen mee uit te voeren. Ik zal daarom nog een studie doen om uit te zoeken  hoe een en ander nu precies zit. Wat op dit moment in ieder geval niet duidelijk is hoe de berekeningen indertijd werden uitgevoerd. Het zou met maïskorrels zijn gegaan.  We weten dat de Inca’s hun gegevens in de Quipu vastlegden. Maar daarmee werden geen berekeningen uitgevoerd. Om zonder schrift te rekenen moet men wel de beschikking hebben gehad over een soort telraam.

 

Yupana

Het verhaal over de Inca astronomie is ook nog niet af. We hebben gezien dat de Inca’s kennis hadden van het moment waarop de zon door het zenit ging (niet zo moeilijk natuurlijk), en wanneer de zon door het nadir gaat. Het punt precies onder de waarnemer. Dit laatste veronderstelt dat de Inca’s  een idee moeten hebben gehad van het begrip antipode, de plaats op aarde die zich precies aan de andere kant bevindt van de waarnemer. Athahualpa had reeds opgemerkt dat de data niet konden kloppen voor Cuzco. De data voor de zenit-dagen waren 24 februari en 19 oktober. Die voor de anti-zenit-dagen  16 april en 28 augustus. Op een tabel voor de declinatie van de zon voor de dagen van een jaar valt dan gemakkelijk af te lezen dat het observatiepunt op 9 graden en 50 minuten zuiderbreedte moet liggen.  Een plaats die dan in aanmerking zou kunnen komen is die van de  ruïnes van Chankillo, waarschijnlijk een astronomische observatiepost van de Chavin beschaving. Deze is gelegen op 400 kilometer ten noorden van Lima. Athahualpa wees er ook al op dat de Inca astronomie van veel oudere datum moet zijn.

 

Voorlopig onbeantwoord blijft de vraag naar het belang (de betekenis) van die anti-zenit-dagen voor de Inca samenleving. Ik ga verder zoeken.

 

Vriendelijke groeten,

 

Rascar Capac

 

 

Gepost door: athahualpa | februari 18, 2012

Copa Mundial de Fútbol de 1978

Geachte lezers,

 

De Inca is de laatste tijd wat teruggetrokken. Vandaar dat jullie ook niet veel  van hem hebben gehoord. Het gaat goed met hem en jullie hoeven je geen zorgen te maken. Ik, Rascar Capac, neem het stokje nu tijdelijk over.

Mijn land is afgelopen week op een pijnlijke manier in het nieuws gekomen. Het gerucht ging natuurlijk al veel langer, maar deze week is het met zoveel woorden gezegd. Perú heeft in 1978 de groepswedstrijd tegen Argentinië in het WK- voetbal toernooi verloren na omkoping. Niet Argentinië maar Brazilië had tegen Nederland in de finale moeten staan.  Geluiden dat Argentinië de titel zou moeten inleveren, en dat Nederland dan alsnog wereldkampioen zou moeten worden (zoals Andy Schleck kon worden uitgeroepen tot winnaar van de Tour de France 2010, na de diskwalificatie van Alberto Contador) zijn om die reden dan ook niet terecht. Op zijn minst zou dan de finale moeten worden overgespeeld. Maar dan dus Nederland tegen Brazilië.  Het Nederlandse elftal van 1978 is misschien nog wel op de been te brengen, of dat voor de Brazilianen ook geldt weet ik niet.

De middenvelder Roberto Rivellino leeft nog. Toninho Cerezo een defensieve middenvelder ook. Een centrale middenvelder was Edino Nazareth Filho (Edinho). Hij zou volgens mij ook nog mee kunnen doen. Dat zelfde geldt voor Zico (Arthur Antunes Coimbra), de aanvallende middenvelder Dirceu, en de aanvaller Reinaldo,. Ik wil niet het hele elftal langs gaan, maar we komen toch een heel eind.

Brazilië begon in 1978 niet heel sterk (1-1 tegen Zweden, 0-0 tegen Spanje en 1-0 tegen Oostenrijk). Maar dat gold voor Nederland ook (3-0 tegen Iran, 0-0 tegen Perú, en 2-3 verlies tegen Schotland). In de tweede groepsronde ging het zowel Brazilië als Nederland beter af. Brazilië won met 3-0 van Perú, speelde gelijk tegen Argentinië (0-0) en won met 3-1 van Polen. Op doelsaldo gingen de Argentijnen door naar de finale (de beruchte, in opspraak geraakte wedstrijd Argentinië – Perú, kende een eindstand van  6-0). Nederland verpletterde Oostenrijk met 5-1, speelde 2-2 gelijk tegen Duitsland en won met 2-1 van Italië. Nederland verdiende dus zondermeer de finaleplaats. Maar de wetenschap omtrent de gekochte wedstrijd van Argentinië tegen Perú maakt  niet Nederland de direct gedupeerde maar Brazilië.

De FIFA zal het wel uit zijn hoofd halen om Argentinië te diskwalificeren.  Bovendien is het bewijs van het bedrog waarschijnlijk niet rond te krijgen. De oud senator Genaro Ledesma heeft dan wel onder ede verklaard dat er sprake was van een deal tussen de Argentijnse dictator  Jorge Videla en de Peruaanse president Francisco Bermudez, of de betrokkenen zelf daarover hun mond ooit open zullen doen moet worden betwijfeld. Het deel van de deal waarin Argentinië aan Perú 16.000 ton graan zou leveren is niet gevaarlijk. Maar het opsluiten van dissidenten in het kader van de Operatie Condor is dynamiet. Nu kan men tegenwerpen dat Jorge Videla al een levenslange gevangenisstraf uitzit, dus die heeft zo op het eerste gezicht niet veel meer te verliezen. Maar Bermudez zou nog terecht moeten staan voor een Italiaanse rechtbank voor het laten verdwijnen van 25 Italiaanse staatsburgers als onderdeel van zijn bijdrage in de Operatie Condor.  Ik geloof niet dat hij  erg geneigd zal zijn nu te vertellen hoe hij en Videla in 1978 die afspraak hebben gemaakt.

Er hebben genoeg misdrijven plaatsgevonden in Latijns Amerika in die jaren. Dat het recht zijn loop krijgt wordt hier nog altijd heel belangrijk gevonden. Belangrijker dan die voetbalrel uit 1978. Toch zou ik wel een voorstander zijn van een voetbalwedstrijd tussen de echte finalisten van toen. Wel moeten beide landen dan op zoek naar een nieuwe coach.  Cláudio Coutinho van Brazilië overleed op 27 november 1981, Ernst Happel op 14 november 1992.

 

Gegroet,

 

Rascar Capac

 

 

Gepost door: athahualpa | januari 22, 2012

Overdenking aan de kant.

Geachte lezer,

 

Een paar jaar geleden schreef ik een bericht over cruisevakanties. Ik heb zelf nog nooit een cruise gemaakt, maar ik zie de schepen tegenover mij aanmeren bij de Passagiers Terminal Amsterdam. Ook de schepen van de maatschappij die de afgelopen week zo in het nieuws is gekomen door het vreselijke ongeluk. Afgelopen jaar legde de Costa Deliziosa hier aan, en het jaar daarvoor de Costa Luminosa. Deze schepen zijn alle twee even groot als de Costa Concordia, dus ik heb een aardig idee van wat er op de Italiaanse kust voor dat eilandje op de rotsen ligt. Ik ben eerlijk gezegd bang dat de reputatie van deze vorm van vakantie nu ook zo ongeveer is gekapseisd. Voor mensen die van plan zijn  een cruise te gaan maken is het daarentegen de beste tijd om te boeken (anders wacht misschien nog een weekje of twee). De prijzen zullen ongetwijfeld omlaag gaan. Er is de branche natuurlijk veel aan gelegen het geschonden imago op te poetsen. Naast een zorgvuldige reclamecampagne zal het dus in de nabije toekomst ook gaan om superaanbiedingen. 2012  is het jaar van de zeecruises.

 

De Costa Luminosa

Dat het imago is geschonden staat vast. Ik heb in de krant in ieder geval alle negatieve meningen over cruises de revue zien passeren. De decadentie, de ledigheid aan boord, de uitbuiting van de bemanning, en het ontbreken van enige verantwoordelijkheidszin bij de kapitein. De kapitein die zich als een ware Don Juan meer bekommerde om  het vrouwelijk schoon dan om de zaken waarvoor hij was aangenomen. Hij lijkt daarin op die andere Italiaan, die pas onlangs het veld heeft moeten ruimen, ja ik doel natuurlijk op Silvio Berlusconi.  In Italië is deze vergelijking  deze week ook al vaak gemaakt.  Anderen hebben het gehad over de hoogmoed. Het is vragen om moeilijkheden met deze zeekastelen waarop meer dan 4000 mensen een tijdelijk onderkomen vinden. In Noord-Duitsland is van de week nog een groter schip van de werf gekomen. Dit schip zou ruimte bieden aan meer dan 5000 mensen. Hoewel ik niet twijfel aan de mogelijkheden van de scheepsbouwers om veilige schepen te bouwen lijkt het gevaar vooral in de mens te schuilen. Het kan dan gaan om een roekeloze manoeuvre, maar ook om de paniek die 4000 mensen kan bevangen. Daarin zit nog het grootste gevaar.  Hoe kan men 4000 bange mensen op een ordelijke wijze in de reddingssloepen krijgen. Ik ga er daarbij maar even vanuit dat niet iedereen het geluk heeft om bij het struikelen over de mensenlichamen precies in de goede sloep terecht te komen.

Het is enerzijds natuurlijk de commercie die maakt dat alles groter, hoger, en sneller moet.  Maar anderzijds is het natuurlijk ook menselijk imponeer gedrag.  Mensen willen graag  imponeren. Maar mensen worden ook graag geïmponeerd. Het geeft toch altijd een speciaal gevoel om te kunnen zeggen dat jij op het hoogste gebouw van de wereld hebt gestaan, een reis in China hebt gemaakt met de snelste hoge snelheidstrein, of  een  cruise  hebt gemaakt op het grootse cruisseschip dat de zeeën bevaart. Vroeger was dat niet anders. Ik denk aan de piramiden, de Griekse en Romeinse tempels, de kathedralen, en natuurlijk ook aan de Incatempels in mijn rijk. En hoewel ik zonder meer geloof dat er genoeg mensen zijn die oprecht menen dat klein ook fijn kan zijn, en dat we ook met minder genoegen kunnen nemen,  weet ik toch dat die drive naar steeds groter zal blijven.

 

Tinkunanchiskama,

 

Inca Athahualpa

 

PS.  Bestaan er ook educatieve cruises?

 

 

 

Gepost door: athahualpa | december 18, 2011

Nadir

Beste lezer,

 

Ik heb de vorige keer op een wat omslachtige wijze uitgelegd wat de Anti-Zenit-dagen waren. Uit het Arabisch komt het woord “nadir”, waarmee wordt aangeduid  het punt recht tegenover het zenit. Dit is het punt  recht onder de waarnemer. Ten opzichte van de waarnemer is het nadir dus de richting van het middelpunt van de aarde.  Op de Anti-Zenit-dagen (eigenlijk dus de nachten) gaat de zon precies onder de waarnemer door. Is dat nu zo bijzonder? Wel,  op de eerste plaats kan dit alleen maar gebeuren op breedten tussen de twee keerkringen.  Daar gebeurt het precies twee keer per jaar (op de keerkringen zelf natuurlijk maar één keer).  Het belangrijkste deel van het Incarijk ligt op die breedten. Volgens mij betekent een en ander ook dat de Yancas weet moeten hebben gehad van het feit dat de aarde rond is.  Maar het blijft toch een merkwaardig feit dat deze dagen zo belangrijk waren voor de Inca-astronomen.

 

Een spreekwoordelijk gebruik van het begrip nadir komt voor wanneer men wil aangeven dat een bepaald dieptepunt is bereikt. Het dieptepunt in iemands carrière, een absoluut dieptepunt  in een  maatschappelijke ontwikkeling, of vul maar in. Anders dan in de astrologie kan men in maatschappelijke situaties een dieptepunt nooit met zekerheid bepalen. Ik heb  vaak gedacht dat wij het ergste van de economische en politieke crisis (banken, schulden, Euro) wel achter de rug  hadden, maar 2011 heeft geleerd dat het altijd nog erger kan.  De vooruitzichten voor de komende jaren blijven somber. Daar moeten we maar aan wennen. We hebben namelijk al onze hoop gevestigd op een financieel kapitalistisch stelsel dat inherent instabiel is. De politiek moet de markten geruststellen. Nog steeds leert de neo-liberale economische school dat onder de juiste randvoorwaarden, economische voorspellingen met een grote mate van betrouwbaarheid te maken zijn.  Het is alleen die verdomde politiek (en de maatschappij als zodanig) die het voor de economen (en de markten) steeds maar weer verpesten. Omdat niet wordt voldaan aan de randvoorwaarden komen de heilzame resultaten niet tot stand.  Eigenlijk vervelend  dat er nog mensen zijn, mensen  met maar al te menselijke verlangens. Zoals een vaste baan, een gegarandeerd inkomen, goede betaalbare zorg, etc.

 

In 2008 stonden de rechtse partijen  enigszins bedremmeld aan de kant. De bankencrisis was het gevolg van deregulering die uit de bocht was gevlogen. Maar in 2011 hebben deze partijen het initiatief weer volledig in handen. Het probleem heet nu weer de grote overheid en  de hoge staatsuitgaven. Dat die voor een groot deel het gevolg zijn van het redden van de banken en het stimuleren van de economie tijdens de crisis van 2008 hindert deze mensen niet.  Ze zijn terug op hun vertrouwde plek en beheersen het politieke debat weer volledig. Men had in Griekenland en Italië de ideale zondebokken gevonden. Nu zal niemand ontkennen dat er bij de toetreding tot de Euro veel is misgegaan bij deze landen. Maar het is wel opvallend dat veel van de raadgevers (consultants) van  Griekenland en Italië behoorden tot de groep van grote bankiers die in 2008 de wereld aan de rand van de afgrond hebben gebracht.  Het verhaal van Spanje en Ierland is daarentegen heel anders. Hier waren het niet de overheden maar was het de private sector en de banken die deze landen aan de rand van de afgrond brachten.  Ik heb daarom ook nooit mee willen doen aan het ‘bashen’ van de Grieken en de andere Zuid Europeanen.  Dat heeft ook  te maken met het feit dat ik er helemaal niet gerust op ben dat ons hier in Noordwest Europa niet hetzelfde kan overkomen.  Wanneer de financiële markten het vertrouwen in Nederland ‘gaan opzeggen’, bijvoorbeeld vanwege de hoge private schulden, dan zal ook Nederland moeten gaan lenen tegen hoge rentes.  Dan zijn die bezuinigingen van 18 miljard + 10 miljard nog niet genoeg.  We spreken elkaar dan wel weer. Hebben wij het “nadir-punt” al bereikt? Ik weet het niet. In ieder geval ben ik nu in afwachting van de winterzonnewende. Wanneer ik verblijf aan het Titicacameer is dat het begin van de zomer. Maar u begrijpt dat ik nu even in Nederland ben.

 

Tinkunanchiskama

 

Inca Athahualpa

Gepost door: athahualpa | december 5, 2011

Yanca astronomie voor gevorderden

Beste lezer,

Ik moet nog even terugkomen op het verhaal van de Inca –astronomen met hun “feestdagen” . Het gaat daarbij vooral om de zogenaamde Anti-Zenit dagen. Om dit uit te leggen leg ik eerst uit wat de antipode is. De antipode van een plaats op aarde is die plaats die precies aan de andere kant van de aardbol ligt. Men trekt als het ware een lijn van de betreffende plaats naar het middelpunt van de aarde en het verlengde van die lijn komt aan de antipode van de eerder genoemde plaats  weer boven het aardoppervlak. Een voorbeeld: de antipode van een plaats die ligt op 60 graden Noorderbreedte en 30 graden Oosterlengte  ligt op 60 graden Zuiderbreedte en 150 graden Westerlengte.

Met dit begrip van de antipode is nu gemakkelijk uit te leggen wat er gebeurt op de Anti-Zenit dag waarover ik het eerder had. Op de Anti-Zenit dag gaat de zon namelijk door het zenit van de antipode van de plaats waar alles om was begonnen. Ik had in mijn eerdere bericht al gemeld dat ik enige twijfel had over de vraag of de Inca-hoofdstad Cuzco wel de plaats van referentie kon zijn. Maar laat ik even aannemen dat het wel om Cuzco gaat. Via GeoNames valt te lezen dat de coördinaten van Cuzco zijn:  S 13° 31′ 4” W 71° 58′ 40”. De antipode van Cuzco ligt dan op: N 13° 31′ 4” E 108° 02′ 20”. Nu ben ik voor die doorgang van de zon door het zenit van de antipode natuurlijk niet zo geïnteresseerd in de lengtecoördinaat. Maar de breedte leert mij onmiddellijk dat de dagen die genoemd werden in mijn vorige post (voor de Anti-Zenit dagen), te weten; 16 april en 28 augustus, mogelijke dagen kunnen zijn voor een doorgang van de zon door het zenit van een plaats op een dergelijke breedte. Met dien verstande dat ik al had opgemerkt dat Cuzco niet de referentie plaats kon zijn, en dat de plaats noordelijker moet zijn gelegen. Dan moet de antipode ook iets zuidelijker liggen (dichter bij de evenaar). Dan kunnen de data kloppen.

Ik moet dus terugkomen op mijn bewering dat de Anti-Zenit dagen geen astronomische betekenis hebben gehad. Maar nu ben ik wel hevig geïnteresseerd geraakt in de vraag waarom de Inca’s zo aan deze dagen waren gehecht. Voor een waarnemer op de grond is er namelijk niets te zien. Het is alleen maar met behulp van Euclidische meetkunde en theoretische astronomie dat wij  nu de achtergrond begrijpen. Maar wat was het praktische nut? Ik kom hier graag op terug, wanneer ik meer weet. Misschien weet Rascar meer? Waar hangt die toch de laatste tijd uit?

Tinkunanchiskama

Inca Athahualpa

Gepost door: athahualpa | december 3, 2011

Intihuata

Geachte lezer,

 

De Yancas waren de astronomen in het Incarijk. Zij bepaalden het tijdstip van de gebeurtenissen in het jaar van de Inca’s. Zij waren de heersers over de kalender zo te zeggen. Zij werkten in observatoria die Intihuata werden genoemd. Inti = zon, guata = jaar. Een observatorium bestond uit een vierkant gebouw met openingen in de muren. Door deze vensters observeerden de Yancas de beweging van de zon, de maan en de sterren. Boven op deze gebouwen, of ernaast, maakten zij in een vlakke vloer enkele ondiepe gaten waarin zij water lieten staan. Door de weerspiegeling van de nachthemel op het wateroppervlak kregen zij inzicht in de bewegingen van de sterren.

 

Het werk van de Yancas was van belang voor het bepalen van de belangrijke dagen in het jaar van de Inca’s. We moeten dan denken aan de tijdstippen waarop gezaaid en geoogst moest worden, en  het vaststellen van de dagen waarop religieuze festiviteiten plaatsvonden . Maar hun kennis werd ook gebruikt door de grote bouwmeesters om de tempels en steden in de juiste oriëntatie ten opzichte van de belangrijkste hemellichamen te  bouwen.

 

De grote dag waarop  het feest van de zonnegod werd gevierd was de 22e juni, de zomerzonnewende. Let wel dat het grootste deel  van het Incarijk op het Zuidelijk Halfrond was gelegen, dus het was voor hen eigenlijk de winterzonnewende.  In Cuzco wordt deze dag nog jaarlijks gevierd. De andere dagen van belang zijn dezelfde als die wij kennen in onze astronomische kalender, de equinoxen op 21 maart en 23 september, en de zonnewende op 22 december. Maar er zijn nog vier andere dagen in hun kalender van belang. Zenit op 24 februari en 19 oktober, en Anti-Zenit op 16 april en 28 augustus.  Wat betekenen deze laatste dagen. Bij Zenit denk je natuurlijk aan de dag waarop de zon de hoogste stand boven een bepaalde plaats inneemt. De zon staat dan in de middag recht boven de waarnemer.  Dat zou in principe kunnen, maar de dagen komen niet overeen met de dagen waarop dit verschijnsel zich boven Cuzco, de hoofdstad voordoet (12 februari en 29 oktober).

 

Maar wat moeten we onder de Anti-Zenit doorgang van de zon verstaan? Dit lijkt een mysterie. Wat opvalt is dat de Anti-Zenit dagen ongeveer een halfjaar na de Zenit-dagen vallen. Maar dat maakt het er niet veel duidelijker op.  Waarschijnlijk moeten we er geen astronomische betekenis aan toe kennen.  Ook voor mij blijft het een raadsel. Overigens stoort het mij ook dat de Zenit-dagen niet overeenkomen met die voor Cuzco. De plaats waarvoor de zenit-doorgang van de zon voor de Inca Zenit-dagen  geldt moet dus een stuk noordelijker liggen.  Dit maakt het waarschijnlijk dat de viering van deze dagen van oudere datum is dan de hoogtijdagen van het Incarijk.  Het is voor de wetenschappers sowieso een duidelijke zaak dat de astronomische kennis van de Inca’s afkomstig is uit eerdere culturen. Ik kom hier graag op terug.

 

Tinkunanchiskama

 

Inca Athahualpa

Gepost door: athahualpa | november 5, 2011

Onderzoek

Vrienden,

 

Een paar weken geleden stond in de krant het bericht dat de NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) er voor pleit dat onderzoeksresultaten, verkregen met publieke middelen, zoveel mogelijk openbaar toegankelijk moeten zijn. Ik moest daar deze week weer aan denken toen bekend werd hoe een sociaal psychologisch onderzoeker van naam een groot deel van zijn onderzoeksresultaten bij elkaar had gefantaseerd. Nu is het wel van belang om twee zaken in dit verband te onderscheiden. In het algemeen wordt bij Open Access (dit is waar het NWO voor pleit) gedoeld op het vrij beschikbaar zijn van de resultaten van wetenschappelijk onderzoek. Daarmee wordt dan bedoeld dat de publicaties die uit dit onderzoek voortkomen vrijelijk ter beschikking staan voor eenieder die hiervan kennis wil nemen. De bedoeling is dat het niet langer meer zo is dat uitgevers van wetenschappelijke tijdschriften  kunnen bepalen tegen welke kosten  deze informatie beschikbaar komt. Gezien de publieke financiering van veel onderzoek is dat een redelijke eis.

 

Maar men kan verder gaan, en eisen dat ook alle data uit onderzoek  beschikbaar zijn  voor andere onderzoekers. Natuurlijk zal dan de zorgvuldigheid  vereisen dat uit de ruwe gegevens geen feiten achterhaald kunnen worden  waaruit de identiteit van de medewerkers aan het onderzoek  (proefpersonen, geënquetteerden, etc.) kan worden afgeleid.  Maar dat is, als alles goed is, nu ook al het geval. Anonimisering  van gegevens is  in goed onderzoek regel.  De gedachte achter dit verdergaande voorstel  is dat ook deze gegevens eigenlijk publiek eigendom zijn (mits het onderzoek met publieke middelen is gefinancierd). Hoewel controle op het wetenschappelijke onderzoek geen drijfveer is geweest voor dit voorstel,  veeleer gaat het om mogelijk hergebruik van de data, heeft het nieuws van de afgelopen week mij wel in die richting aan het denken gezet. Zou iemand werkelijk nog data gaan verzinnen wanneer deze data worden opgeslagen en toegankelijk zijn voor geïnteresseerde wetenschappers, studenten  en onderzoekers?

 

Ik kan niet ontkennen dat ik het verhaal  over deze frauderende onderzoeker met grote verbazing heb gelezen. Wat is er aan de faculteiten allemaal veranderd sinds mijn afstuderen in de psychologie?  Mocht ik als student tijdens een testpracticum hebben meegewerkt aan het opstellen van vragenlijsten voor een onderzoek, wis en waarachtig dat ik de ingevulde vragenlijsten zou hebben ingezien. Sterker nog, ik zou er op hebben gestaan bij het onderzoek  verder betrokken te worden. Zo is het ook gebeurd. De prof. vond het  uiteraard van het grootste belang dat zijn studenten echte onderzoekservaring opdeden.  Nog wat anders. Ik heb meermalen de statistische toetsen op  materiaal  dat door anderen was verzameld moeten uitvoeren. Het berekenen van PM-correlatie-coëfficiënten, het uitvoeren van one-way, of two-way anova’s (variantieanalyses), noem maar op. Dit alles  veelal nog zonder het gebruik van SPSS. Zo leerde je immers het vak. Echt mooie uitkomsten, hoge correlaties, significante trends, waren nogal zeldzaam. Dan sprak de prof. de wijze woorden “dat de werkelijkheid toch altijd weerbarstiger is dan de theorie”, of dat ik mijn werk niet naar behoren had gedaan, want dat kon natuurlijk ook. Hij rekende mijn werk natuurlijk wel na, en zo deden ook mijn  medestudenten.

De fraudeur is tegen de lamp gelopen toen enkele studenten zijn data toch aan nader onderzoek hebben onderworpen.  Dus niet alle scoreformulieren gingen direct na de analyse in de versnipperaar. Het lijkt mij overigens nog heel wat werk om die data te verzinnen. Ik werk inmiddels niet meer dagelijks met SPSS, maar wat ik mij herinner is dat je data invoert en vervolgens de statistische toetsen op de data uitvoert. De uitkomsten verschijnen dan vanzelf. Maar het zal toch niet ook in omgekeerde richting werken?

 

Groet,

 

Rascar Capac

 

 

Gepost door: athahualpa | oktober 15, 2011

Occupy movement

Geachte lezer

Sinds een paar weken bezet een groter wordende groep demonstranten Wallstreet om te protesteren tegen het financieel kapitalistische systeem dat de wereld in haar greep heeft.  Deze protestbeweging breidt zich nu uit naar vele andere steden, waaronder ook Amsterdam en Den Haag. De beweging noemt zich nadrukkelijk apolitiek. Dat vraagt om verduidelijking. Want hoe is het mogelijk dat een beweging die zich keert tegen een verschijnsel dat zich de afgelopen 30 jaar heeft laten kennen als leidend economisch principe in de mondiale economie, namelijk dat van het vrije verkeer  van de  financiële markten,  zich apolitiek noemt?  Ik zou dan ook Karl Marx apolitiek kunnen noemen. Toch is dit te gemakkelijk. Waar het om gaat is dat deze beweging elk vertrouwen in de politiek heeft verloren. Dat het vertrouwen in de politieke partijen is verdwenen die het neoliberale marktmodel al dertig jaar omarmen is natuurlijk begrijpelijk.  We moeten wel constateren dat het dan eigenlijk om alle politieke groeperingen gaat die in Westerse democratieën een belangrijke rol spelen.  Ook sociaal-democratische partijen en Groenen zijn er in de afgelopen jaren niet in geslaagd een afdoende antwoord te formuleren op de wereld-wanorde die is geschapen door de financiële markten.

In een eerdere bericht heb ik het al gehad over de financiële geldstromen die over de wereld gaan, en die een volume van meer dan het 100-voudige bedragen van het volume dat gemoeid is met de handel van goederen en diensten.  We hebben de overgang meegemaakt van een industrieel kapitalisme naar een financieel kapitalisme. Wat daarvan precies de consequenties zijn is ons door economen en politici nooit gezegd. Er is ons alleen voorgehouden dat er geen alternatief is, en dat deze ontwikkeling in grote lijnen vooral voorspoed zou brengen. We worden met z’n allen alleen maar rijker.  Misschien niet iedereen in gelijke mate, maar wij allen tezamen in ieder geval wel. Vaak werd dan gewezen op de toename van rijkdom  als gevolg van de industrialisatie in de 19e en de 20e eeuw. Ik moet er echter op wijzen dat gedurende deze periode  in ieder geval tegenkrachten aanwezig waren die de grootste onrechtvaardigheden in de ontwikkeling tegen konden gaan.  Ik denk dan niet alleen aan de arbeidersbeweging  en de vakbonden, maar ook aan de politiek en de kerken.  Nu is dit allemaal anders. Onder invloed van de heersende neoliberale ideologie moeten de overheden zich terugtrekken, wordt regelgeving gezien als alleen maar lastig, en beschouwt men  de burger  als een  individuele consument.  In grote lijnen heeft de politiek van links tot rechts hieraan meegewerkt, en daarom is het niet verwonderlijk dat de occupy-beweging niet veel  moet hebben van de politiek.

Naast de emotie en de verontwaardiging is de angst goed te begrijpen. Ik geloof namelijk ook dat er  sprake is van een existentiële bedreiging. Overdreven? Vraag dat aan de jeugd in Spanje. Met een werkeloosheidspercentage van tegen de  50 begint de situatie daar toch echt te lijken op die van de crisistijd in de 30-er jaren.  Zelfs voor hoogopgeleiden is er geen werk. Spanje was in de jaren 90 een ‘booming economy’, zoals dat heet.  Ja, nu zeggen we wel dat deze deels was gebaseerd op een grote luchtbel, maar dat is nu precies waar de financiële markten goed in zijn. Het creëren van ‘bubbles’.  Waarom zouden de landen in het Noorden van de EU daarvan gevrijwaard blijven. Ook Ierland was eens de lieveling van de  financiële markten. Het kan verkeren. Toch is de vorming van elke vorm van tegenmacht een politieke bezigheid. Natuurlijk zal die op andere wijze  verlopen als in het verleden, en het is ook niet zeker welke vorm deze uiteindelijk zal krijgen.  Maar ga mij niet vertellen dat het geen politiek proces is. Het probleem bij het ontwikkelen van tegenmacht is altijd dat men te weinig rekening houdt met de kracht van de tegenstander, en dat men de processen die aan het werk zijn onvoldoende begrijpt. Met verontwaardiging alleen komt men er niet, hoewel het natuurlijk wel een basisvoorwaarde is  voor elke omwenteling.

Tinkunanchiskama,

Inca Athahualpa

Zuidas in Amsterdam

Gepost door: athahualpa | september 24, 2011

Relativiteit

Beste lezer,

 

Het nieuws van afgelopen week over de neutrinos die zich met een grotere snelheid dan die van het licht voortbewegen heeft de tongen losgemaakt. Opmerkelijk vond ik dat men hierbij vooral de mogelijkheid  van het reizen naar het verleden heeft opgepakt. Kennelijk bestaat er een behoefte  om terug te keren naar het verleden. Misschien heeft dat te maken met het idee van een tweede kans, een mogelijkheid om zaken beter te doen dan men in eerste instantie heeft gedaan. Zo kan men zich voorstellen dat de hoofdspelers van de Algemene Beschouwingen bij zich zelf hebben nagegaan hoe ze de aanval van de ander beter hadden kunnen pareren. De minister president zou bij zo’n tweede kans zich misschien niet hebben laten verleiden tot imitatiegedrag, en de fractievoorzitter van Groen Links zou waarschijnlijk de stekkerdoos hebben thuisgelaten. Alleen blonde Geert zou waarschijnlijk alles hetzelfde hebben gedaan. Maar genoeg daarover, terug naar de wetenschap.

 

Het is nog te vroeg om vast te stellen of de meetgegevens uit Zwitserland en Italië ook werkelijk kloppen. Is de lichtsnelheid werkelijk overschreden? Laat ik vooropstellen dat ik geen natuurkundige ben. Ik heb wel belangstelling voor de natuurkunde, maar ik moet zeggen dat mijn begrip van de materie ruimschoots te kort schiet.  Ik neem onmiddellijk aan dat bij een werkelijke overschrijding van de lichtsnelheid de fundamenten van de huidige fysica  aan een herziening toe zijn. Of het daarbij kwalitatief om een ingrijpender herziening gaat dan die waarmee Einstein de fysica van Newton heeft aangepast kan ik ook niet beoordelen? Ik probeer mij alleen maar voor te stellen hoe een dergelijk proces in zijn werking gaat, of beter gezegd, hoe vandaag de dag over een dergelijk proces zal worden bericht.

 

Natuurlijk wordt de discussie gevoerd in de wetenschappelijke tijdschriften. Maar dat is in deze tijd toch volstrekt ontoereikend? De wetenschap moet zich voor het publiek verantwoorden, en dus is een optreden bij De Wereld Draait Door, of bij Pauw en Witteman, wel het minste wat je moet doen wanneer je je bezighoudt met fundamenteel wetenschappelijk onderzoek in de fysica.  Ik wil daarover niet uitsluitend laatdunkend doen. Ik zie in dat daar een wervende kracht vanuit kan gaan naar (jonge) onderzoekers.  Alleen ben ik bang dat de aandacht snel verslapt wanneer de inhoud niet in een smakelijke verpakking kan worden geserveerd. Het verhaal over het reizen in de tijd, dat van de week steeds maar weer werd opgevoerd, doet wat dat betreft  het ergste vrezen.

 

Na de affaire  Stapel  is de vraag ook al gesteld of er soms met de onderzoeksgegevens is geknoeid bij het CERN? Zijn de snelheden van de neutrinos gewoon maar uit de duim gezogen? Het antwoord is: Neen.  Hoe weet ik dat zo zeker? Omdat er in geval van bedrog in dit geval honderden wetenschappers bij betrokken zouden moeten zijn.  Dit maakt het al erg onwaarschijnlijk. Bovendien krijg ik de indruk dat een groot deel van de onderzoekers hoopt dat anderen snel kunnen duidelijk maken waar zij in de fout zijn gegaan. Die indruk heb ik bij die psycholoog uit Tilburg nou niet direct gekregen. Sterker nog, ik krijg zelfs de indruk dat men in de wetenschap helemaal niet zo blij is met deze meetgegevens. We zullen zien hoe het verder gaat.

Groet,

Rascar Capac

« Newer Posts - Older Posts »

Categorieën