Gepost door: athahualpa | januari 27, 2013

Slot: Geschiedenis van de mensenrechten in Latijns-Amerika

Geachte Lezer,

In de vorige bijdragen heb ik verteld hoe Bartolomé De Las Casas reeds in de zestiende eeuw vragen over mensenrechten aan de orde stelde en beantwoordde. Hij deed dat met name naar aanleiding van de mensonwaardige behandeling die de oorspronkelijke bewoners van Zuid- en Midden-Amerika  (de indianen dus) ten deel viel. Hoewel het optreden van Bartolomé De Las Casas niet direct heeft geleid tot het stoppen van deze behandeling, moet toch worden gezegd dat hij in ieder geval het vanzelfsprekende karakter ervan ter discussie heeft gesteld. Voor het mensenrechtendebat, dat in die tijd natuurlijk nog helemaal niet onder die naam werd gevoerd, is zijn bijdrage van niet te overschatten waarde geweest.

In het huidige mensenrechtendebat komt men vaak de spanning tegen tussen de individuele mensenrechten en de collectieve rechten (van een gemeenschap of een volk). Het is interessant op te merken dat Bartolomé De Las Casas dit onderscheid ook al problematiseerde. Las Casas hanteert in zijn denkwijze een begrip uit de Aristotelisch-Thomistische denkschool omtrent de mens als een sociaal wezen. Individuele vrijheid is voor hem geworteld in de gemeenschap, en deze komt tot uitdrukking in de gewoonten, gebruiken en het geloof van die gemeenschap. Dit alleen al maakte dat hij moeite deed te begrijpen wat de betekenis was van de “afschrikwekkende rituelen van de inheemse volken”  waarover ik het eerder had. Natuurlijk verwierp hij de praktijken, maar hij begreep anderzijds toch dat ze een onvervreemdbaar onderdeel uitmaakte van een cultuur. Een cultuur die je misschien niet kon begrijpen, maar die je ook niet kunt ‘dehumaniseren’.

Maar ik had het in de eerste plaats over zijn inspanning om de twee aspecten van  mensenrechten te integreren. Dat stelde hem in staat om de indianen te zien als individu en als deel van een gemeenschap/volk.  Dat bracht hem er toe om voorstellen te doen op het gebied van collectieve gezondheidszorg voor de inheemse bevolking. Het kan niet genoeg benadrukt worden hoe belangrijk dat voor de inheemse bevolking in die tijd was. De belangrijkste oorzaken van het massale sterven van de inheemse bevolking waren de besmettelijke ziekten waartegen zij geen natuurlijke weerstand hadden.  Ook op het gebied van wat we vandaag de dag arbeidsrecht noemen kwam hij met voorstellen die het onrechtvaardige systeem van de ‘encomienda’ moesten vervangen. Het systeem van de ‘encomienda’ heb ik eerder uitgelegd. Het was een juridisch/economisch/politiek concept  dat de slavernij van de inheemse bevolking legitimeerde. Zijn verzet daartegen had hem al eerder niet geliefd gemaakt bij de landheren.

Tot slot wil ik nog zijn werk op het gebied van de vergelijkende cultuurwetenschappen noemen. Ook hier geldt natuurlijk dat deze benaming toen nog helemaal niet bestond. Gebruikmakend van criteria voor beschaving die  Aristoteles aanreikt, maakte hij een vergelijking tussen de Inca- en Aztekencultuur enerzijds en die van de Romeinen en Grieken uit de Klassieke Oudheid anderzijds.  Zover ik weet is dat het eerste vergelijkende onderzoek dat een dergelijk onderwerp als inhoud had. Mijn bronnen vertellen niet of hij ook nog onderzoek heeft gedaan naar de verschillen tussen het Habsburgse keizerrijk van Karel V en de eerder genoemde indiaanse beschavingen (natuurlijk heeft hij dat niet gedaan), maar het is een interessante gedachte. Ik sluit hier mijn exposé af over een man die ik eerst in het geheel niet kende, maar voor wie ik gaandeweg steeds meer bewondering heb gekregen: Bartolomé De Las Casas.

Tinkunanchiskama

Inca Athahua

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

%d bloggers liken dit: