Athahualpa’s Weblog

Peru (officieel: República del Perú), is een republiek in Zuid-Amerika. De totale oppervlakte van Peru is 1.285.216 km2, inclusief 4997 km2 van het Peruaanse deel van het Titicacameer en exclusief 95 km2 van de eilanden in de Grote Oceaan. Peru komt wat grootte betreft in Zuid-Amerika op de derde plaats, achter Brazilië en Argentinië. Het land is ongeveer 35 keer zo groot als Nederland. Peru ligt langs de kust van de Stille Oceaan (2400 km lange kustlijn) en wordt begrensd door Colombia (1496 km) en Ecuador (1420 km) in het noorden, Brazilië (1560 km) in het oosten en door Bolivia (900 km) en Chili (160 km) in het zuiden.Van west naar oost kunnen drie gebieden worden onderscheiden: de Costa, de Sierra en de Selva.

De Costa omvat het voornamelijk woestijnachtige gebied langs de steile kust tussen de Grote Oceaan en de westelijke berghellingen van de Andes (ca. 11% van de totale oppervlakte van Peru). Deze 2400 kilometer lange kuststrook is een van de droogste gebieden op aarde; in sommige gebieden regent het maar een keer per twee jaar. Samen met de Atacama-woestijn in Chili vormt het een van de grootste woestijngebieden ter wereld.
De kustvlakte is alleen in het noorden (zandwoestijn van Sechura) tot 160 kilometer breed; zuidwaarts varieert de breedte van 30 tot 100 km. Het landschap bestaat deels uit vlakten en zandduinen, deels uit heuvelland dat langzaam overloopt in het Andesgebergte.

De Sierra omvat het Andesgebied, bestaande uit twee grote van noord naar zuide lopende ketens, de Cordillera Occidental en de Cordillera Oriental. Het gebergte beslaat ongeveer een derde van het land en de breedte varieert van 240 tot 400 kilometer.
In het noorden van het land liggen deze ketens dicht bij elkaar, maar in Zuid-Peru is deze afstand groot en hier ligt de Altiplano, een grote hoogvlakte die terrasgewijs afloopt naar het Titicacameer en een gemiddelde hoogte heeft van zo‘n 4000 meter. De hoogvlakte loopt door tot Zuid-Bolivia en ten westen van het meer loopt de Cordillera Marítima af naar de kust, met hoge vulkanen zoals de Misti (5822 meter) bij Arequipa.

Misti

De Cordillera Occidental is een vrijwel aaneengesloten keten. Het hoogste gedeelte bereikt deze keten in de Cordillera Blanca, een ononderbroken en sterk vergletsjerde keten met 29 bergen boven de 6000 meter, waarvan de Huascarán Sur met 6768 meter de hoogste berg van Peru is. In de Cordillera Blanca ligt ook de tweede berg van Peru, de 6655 meter hoge Huascarán Norte. De Cordillera Oriental wordt onderbroken door een aantal grote dwarsdalen, die quebrada’s genoemd worden.
Dat de Andes ooit op zeeniveau heeft gelegen wordt bewezen door de vondst van fossielen en schelpen op 5000 meter hoogte.Door het op elkaar botsen van de continentale platen is de Andes ontstaan, en dit proces is nog steeds gaande. Hierdoor is er nog veel vulkanische activiteit waar te nemen en komen er nog regelmatig aardbevingen voor. Actief vulkanisme komt alleen nog in de omgeving van Arequipa en verder zuidwaarts voor. In het noorden en midden van de Peruaanse Andes zijn alle vulkanen gedoofd. Ten noordwesten van Arequipa ligt de Cañón del Colca, met een diepte van 3182 meter, een van de diepste ravijnen ter wereld.

Cañón del Colca

Ook nu weer een hoogtekaartje van het gebied van de Cañón del Colca

De Selva omvat het gebied ten oosten van het Andesgebergte, en kan worden onderverdeeld in de Selva Alta (Hoge Selva) of Montaña, de oostelijke zeer sterk versneden Andeshellingen, zodat een landschap van scherpe bergkammen tussen diepe dalen ontstaan is, en de Selva Baja (Lage Selva), de Amazonelaagvlakte. Dit tropische laagland beslaat meer dan de helft van het Peruaanse grondgebied.
De ligging van Peru aan de rand van een tektonisch actief gebied is de oorzaak van het optreden van vulkanische verschijnselen en aardbevingen. In Zuid-Peru zijn nog enkele vulkanen actief, o.a. El Misti (5835 m). De zwaarste aardbeving sinds eeuwen heeft zich op 31 mei 1970 voorgedaan in Midden-Peru, waarbij grote verwoestingen werden aangericht in het dal van de Río Santa (Huaylasvallei) en de steden Huaráz en Yungay van de aardbodem werden weggevaagd.In Peru ontstaat de machtige Amazone-rivier, hoewel over de precieze oorsprong nog altijd getwist wordt. Gemeten vanaf Peru tot aan de monding is de lengte van de Amazone ca. 6400 kilometer. Het stroomgebied strekt zich uit over een oppervlakte van zes miljoen vierkante kilometer. Door het tropische laagland van Peru (selva) meanderen meer dan vijfhonderd rivieren die allemaal uitkomen in de Amazone-rivier.
Belangrijk zijn de grote brontakken van de Amazone, die hoog tussen de Andesketens ontstaan, de Río Marañón, Río Huallaga en Río Ucayali met Río Apurímac en Río Urubamba. In Zuid-Peru ontspringt op de oosthelling van de Cordillera Oriental de Madre de Dios, die oostwaarts via de Madeira naar de Amazone stroomt. De rivieren aan de westkust zijn, uitgezonderd de Río Santa, van weinig belang, doordat ze slechts een deel van het jaar water bevatten. Wanneer men kaarten bekijkt van het zuidelijke kustgebied dan lijkt het wel alsof er in de Andes belangrijke rivieren ontspringen die uitmonden in de Stille Oceaan, maar zoals gezegd, de droogte maakt dat deze rivieren meestal droog staan. Met een samenvoeging van een aantal hoogtekaartjes wil ik dat illustreren. Rood is hoog, van groen via blauw loopt het verder af tot zwart (zeeniveau). Duidelijk zijn de rivierdalen te zien, soms zeer scherp uitgesneden. Dit doet toch wel het vermoeden rijzen dat er in het verleden meer water aanwezig is geweest om dit te kunnen bewerkstelligen.

De zuidwaarts stromende Río Ramis is de belangrijkste bronrivier van het Titicaca-meer, op 3812 m hoogte het hoogstgelegen bevaarbare meer ter wereld, waarvan 4996 km2 (totaal 8300 km2) tot Peru behoort. Het water van het meer komt verder uit vele riviertjes die regen- en smeltwater uit de Andes aanvoeren. Dwars door het meer loopt de grens met Bolivia.

Rivieren in Peru

Naam            Km      Mi       Stroomt uit in

(de lengte betreft natuurlijk de lengte binnen de landsgrenzen van Peru)

Alfabetische lijst

• Acre River
• Aguarico River
• Amazon River
• Apurímac River
• Camaná River
• Caplina River
• Cañete River
• Chamán River
• Chancay River (Lambayeque)
• Chancay River (Huaral)
• Chao River
• Casma River
• Cenepa River
• Chambira River
• Chillón River
• Chinchipe River
• Chira River
• Colca River
• Comaina River
• Cunas River
• Desaguadero River
• Ene River
• Heath River
• Huallaga River
• Huancabamba River
• Huarmey River
• Javary River
• Jurua River
• Ica River
• Ilo River
• Jequetepeque River
• Madre de Dios River
• Mala River
• Mantaro River
• Manú River
• Marañón River
• Mayo River
• Moche River
• Moquegua River
• Motupe River
• Napo River
• Nieva River
• Osmore River
• Palcazu River
• Perené River
• Pisco River
• Piura River
• Pozuzo River
• Putumayo River
• Purus River
• Quebrada Magunchal
• Quebrada Seca
• Quilca River
• Rímac River
• Pachitea River
• Perené River
• San Antonio River
• Santa River
• Tambo River
• Tambopata River
• Tigre River
• Tumbes River
• Ucayali River
• Urubamba River
• Utcubamba River
• Virú River
• Yavarí River
• Zarumilla River

Met dank aan Wikipedia natuurlijk.

Peru      Geschiedenis

Virreinato de Peru

De vlag van het onderkoninkrijk Peru

Na de uiteindelijke verovering op de Inca’s maakte het grondgebied van  Peru deel uit van het onderkoninkrijk Nieuw Castilie, dat in 1542 door de Spanjaarden was gesticht, en dat niet lang daarna werd omgedoopt tot Peru (Virreinato de Peru) .  Het was de tweede van  vier administratieve gebieden die de Spaanse veroveraars in Amerika vestigden. Het omvatte oorspronkelijk het hele gebied van Zuid-Amerika dat onder Spaans bestuur was komen te vallen. De hoofdstad was Lima.  In 1717 scheidde zich het onderkoninkrijk Nieuw Granada af dat het gebied van de huidige landen Colombia, Venezuela, Panama en Ecuador omvatte. In 1776 volgde de afscheiding van het onderkoninkrijk Rio de la Plata, dat het gebied besloeg van het huidige Bolivia, Paraguay, Argentinië en Uruguay.  Veel bleef er van het oorspronkelijke onderkoninkrijk dus niet meer over.

Het groene gebied geeft het oorspronkelijke gebied van het onderkoninkrijk aan, het zwarte het overblijvende gedeelte na de afsplitsingen.

In 1544 benoemde Keizer Karel V Blasco Núñez Vela als eerste Spaanse onderkoning van Peru. Het duurde echter tot de komst van onderkoning Francisco de Toledo in 1572 voordat er in het onderkoninkrijk orde op zaken was gesteld. Deze Francisco de Toledo wordt gezien als een van de grootste bestuurders in dienst van het Spaanse koninkrijk. Hij stelde de Inquisitie in en vaardigde een groot aantal wetten uit die gelijkelijk van toepassing waren op indianen en Spanjaarden. Maar hij maakte ook een einde aan het bestaan van de onafhankelijke Incastaat Vilcabamba, en liet de Inca koning, Tupac Amara,executeren.

Tupac Amaru

Tupac Amaru was de zoon van Manco Inca Yupanqui (Manco Capac). Manco Capac behoorde tot een groep indianen die na de Spaanse veroveringen in de jaren 30 en 40 van de zestiende eeuw, een nieuw Incarijk(je) stichtten in de omgeving van Vilcabamba.  Na een Spaanse aanval in 1544 stierf Manco Capac. Manco werd eerst opgevolgd door Sayri Tupac. Toen deze in 1560 stierf kwam Titu Cusi aan de macht. In het begin stond Titu Cusi zeer vijandig tegenover de Spanjaarden. Hij organiseerde regelmatig opstanden tegen de Spaanse bezetter. Maar in 1567 verklaarde Titu trouw aan de Spaanse koning en probeerde een soort vreedzame coexistentie met de Spanjaarden te bewerkstelligen. In 1571 overleed Titu Cusi als gevolg van een ernstige ziekte.  Anders dan zijn halfbroer die hij in 1571 opvolgde, stond Tupac Amaru veel vijandiger tegenover de Spaanse bezetter en het Christendom. Hij liet de kerken in Vilcabamba verwoesten en versterkte daar zijn gevechtscapaciteit. Hij heeft gestreden tegen de Spaanse bezetting, en tegen de bekering van de Indianen tot het Christendom. In eerste instantie waren de Spanjaarden in Cuzco onwetend van al dat gene wat zich in het onherbergzame gebied rond Vilcabamba afspeelde.

Met de rode “A” is aangegeven waar de stad Vilcabamba ongeveer gelegen moet hebben.

In 1549 had Karel V nog een decreet laten uitgaan dat de Spaanse troepen alleen mochten vechten uit zelfverdediging. Getrouw een edict van de Paus had men er voor gekozen om de oorspronkelijke bewoners op vreedzame wijze te bekeren tot het Christendom. Maar gaandeweg won de opvatting bij de Spanjaarden terrein dat de Inca zelf de regels van geweldloosheid had geschonden, en dat het moment was aangebroken om Vilcabamba aan te vallen.  Op 14 april 1572 verklaarde Francisco de Toledo de oorlog aan de Incastaat Vilcabamba. Eind mei trok hij met  een leger van 250 Spaanse soldaten en 2000 indiaanse krijgers naar de provincie Vilcabamba.  Op 1 juni begon de strijd in de vallei van Vilcabamba. Zij stuitten daar in het begin op forse tegenstand van de indianen.  Volgens de verhalen deed de weerstand die de Spanjaarden daar ondervonden weinig onder voor de weerstand die de Spanjaarden tezelfdertijd ondervonden in de Lage Landen op het oude continent. Maar het bleek op den duur toch een ongelijke strijd. De stad werd ingenomen en Tupac Amaru vermoord. De Spanjaarden zetten Vilcabamba in brand en daarmee kwam een einde aan het Inca bestuur. Over de precieze locatie van de oude stad was in de eeuwen die volgden weinig meer bekend. Dat veranderde aan het eind van de 19e eeuw, maar daarover heb ik elders geschreven.

Ik had het er al over dat zowel Spanje als Portugal aanspraak maakten op land in Zuid-Amerika. Dit stamt reeds van de tijd van het verdrag van Tordesillas. In dit verdrag, dat werd gesloten in 1494, maakten Spanje en Portugal  afspraken over de verdeling van het nieuw te ontdekken land buiten Europa. Het was twee jaar na de ontdekking van Amerika door Columbus. De afspraken in dit verdrag hadden betrekking op het Westelijke Halfrond. Over het Oostelijke Halfrond werden in 1529 in Zaragossa afspraken gemaakt. In het Westen werd de Tordesillas meridiaan getrokken (alles ten westen van die lijn behoorde tot de Spaanse gebieden, ten oosten daarvan konden de Portugezen aanspraak op het land maken. Maar zo gemakkelijk was het allemaal natuurlijk niet. Bij het trekken van lijnen zijn er steeds wel verschillen van opvatting hoe de lijn  nu precies loopt. Onderstaand kaartje laat zien dat dat in dit geval niet heel anders was.

<<wordt vervolgd>>

Lima

Lima in omstreeks 1750 (met dank aan Wikimedia Commons)

Centrum van Lima

Lima is nu de hoofdstad van Peru en met meer dan vier miljoen inwoners (2006) ook de grootste stad van het land. De stad, specifieker benoemd als Lima Metropolitana en door de Spanjaarden gesticht als Ciudad de los Reyes, is tevens hoofdstad van de provincie Lima. Samen met het naburige Callao is het de grootste stedelijke agglomeratie van het land met ongeveer acht miljoen inwoners (in 2004). Lima-Callao is na Los Angeles de grootste stedelijke agglomeratie van de Amerikaanse westkust.

Lima-Callao

De volgende kaarten laten nog iets zien over de ontwikkeling van de metropool Lima over de laatste 150 jaar. Ik begin met een historische kaart van de stad Lima uit 1859. Daarop staan nog muren en vestingwerken te zien. Met dank overigens aan David Rumsey Historical Map Collection ( http://www.davidrumsey.com/ ) . Daarna wordt er een kaart uit 1865 van het historische Lima gelegd over de huidige kaart van de agglomeratie Lima. In de laatste afbeelding is een transparant van die kaart gespreid over een satellietopname van hetzelfde gebied. Duidelijk is dan te zien dat er in de huidige stad nog wel iets is overgebleven van fortificaties uit het verleden.

De kaart van Lima uit 1860

Kaart uit 1865 geprojecteerd op kaart van Lima anno nu.

Men moet wel op de afbeelding klikken om op de vergrote afbeelding goed te kunnen zien hoe het verleden doorwerkt in het heden.

• Line 1 (South-North) From Villa El Salvador to San Juan de Lurigancho.
• Line 2 (East-West) From Lurigancho-Chosica to Callao.
• Line 3 (East-West) From Ate-Vitarte to Callao.
• Line 4 (South-North) From San Miguel to Carabayllo.
• Line 5 (South-North) From San Juan de Miraflores to Ancón.
• Line 6 (East-West) From Ate-Vitarte to Bellavista.
• Line 7 (South-North) From Comas to Chorrillos.

Duidelijk is te zien hoe het Andes gebergte aan de westzijde van het continent als het ware steil oprijst uit de oceaan. Dit heeft alles te maken met de subductie van de Nazcaplaat onder de Zuid_Amerikaanse plaat. Bij subductie duikt de ene plaat onder de andere en smelt als het ware in het hete gesteente van de aardmantel. Maar daarbij komt zoveel druk vrij dat het gebied direct boven de subductiezone naar boven wordt gedrukt. Dan treedt er dus gebergtevorming op. Opvallend is ook dat het continent verder vrij vlak lijkt (met uitzondering van het gebied in het zuidoosten van Brazilie, en het gebergte in Venezuela, dat eigenlijk niet meer tot de Andes gerekend kan worden). Maar nog opvallender is het enorme stroomgebied van de Amazone. Hoewel de Amazone in lengte misschien niet de grootste rivier ter wereld is, geldt dat wel degelijk voor het stroomgebied en het watervolume. Het watervolume van de Amazone is groter dan dat van de overige rivieren uit de top tien bij elkaar. Zie onderstaande tabel

Verder wil het verhaal dat er nergens een brug over deze rivier is aangelegd. Ik zal dat nog eens nagaan. Ik zal proberen  mooie illustraties te geven van de fysieke eigenschappen van het continent met de software. Maar eerst gaan we het brongebied van de Amazone nader verkennen. Ik doel dan natuurlijk op de Andes. In Peru zijn er verschillende bergketens (Cordilleras) van de Andes te onderscheiden. Interessant genoeg zijn er digitale hoogtekaarten van het gebied op het Internet beschikbaar. Op de wijze waarop deze worden vervaardigd kom ik later terug, nu is het aardig om een dergelijke hoogtekaart van de Vilcabamba keten te tonen. De Cordillera Vilcabamba is niet in de laatste plaats interessant omdat in dit gebied de laatste verdedigingsposten van het oude Incarijk waren gevestigd. Nadat de hoofdstad Cuzco door de Spanjaarden in bezit was genomen vluchtten de laatste Incavorsten naar een plaats in de buurt van Vilcabamba waar zij de laatste hoofdstad van hun rijk vestigden. Volgens sommigen was het Espiritu Pampa. In ieder geval is het terrein hier erg onherbergzaam. Vergeet niet dat hier in de buurt ook de oude stad Machu Picchu is gelegen, een stad die pas in 1911 werd ontdekt door Hiram Bingham.

Cordillera Vilcabamba

Een mooiere Digitale Hoogtekaart van hetzelfde gebied heb ik wat later gemaakt. Deze laat iets duidelijker de hoogteverschillen zien. De her en der verspreid voorkomende zwarte vlekken zijn geen putten in het landschap maar eenvoudig gebieden waarvan geen meetgegevens voorhanden zijn. Natuurlijk had ik deze er wel uit kunnen middelen maar dan was ik tegelijkertijd het mooie patroon van de rivierdalen kwijtgeweest.

Digitale hoogtekaart van de Cordillera Vilcabamba

Een gedetailleerder kaartje van het gebied in de buurt van de “heilige weg” van Cuzco naar Machu Picchu is hieronder te zien. Men spreekt ook wel van de “heilige vallei”, en dan doelt men op het stroomdal van de Rio Urubamba ter plaatse. Stroomafwaarts snijdt de Urubamba weer een diepe kloof uit in het gebergte en is er geen verkeer langs de rivier mogelijk.

Ik heb ook een driedimensionale (ortho) kaart gemaakt van het gebied van de Cordillera Vilcabamba. Het is een kaart waarop de diepe insnijdingen van de rivieren in het berglandschap duidelijk zijn te zien. Evenals met de digitale hoogtekaart geldt ook hierhoe roder hoe hoger. Men moet wel bedenken dat men het gebied schuin van boven bekijkt. Daardoor lijken de bergen op de achtergrond hoger dan die op de voorgrond. Dat is dus een perspectief kwestie. De kleuren geven de werkelijke hoogte aan. De orthokaart is 45 graden gedraaid tegen de wijzers van de klok in. De zuidwest hoek van de hoogtekaart is de punt die naar benedenwijst in de driedimensionale kaart.

Niet ver van Cuzco ligt de bergketen van de Cordillera Vilcanota met als hoogste top de Ausangate (6372 meter). Het aardige van de twee volgende kaartjes is, dat duidelijk is te zien waar de scheiding loopt tussen het hoge Andesmassief enerzijds, en de warme dalen in het oosten van het land anderzijds, het gebied van het Amazone regenwoud. Het oude Incarijk strekte zich ook uit tot in dit regenwoud.

En nu ook weer de orthokaart van het gebied. Het kleurenspectrum verloopt hier van donkerrood (hoog) tot diep blauw (laag). Dit om te voorkomen dat men zou denken dat het blauwe gedeelte water voorstelt.

De Andes is met een lengte van ruim 7000 kilometer, en met toppen van bijna 7000 meter hoog, een van de grootste geologische verschijnselen op aarde. Ik had reeds gewezen op het feit dat vlak voor de kust de zeebodem op verschillende plaatsen ook nog eens wegduikt tot bijna 8000 meter onder de golven. Niet voor niets spreekt men wel eens over de grootste helling op aarde. Door de ligging van de Andes is het duidelijk dat het overgrote deel van het Zuid-Amerikaanse continent afwatert op de Atlantische Oceaan. Gezien de kegelvorm van het continent is het ook duidelijk dat de noordelijke helft van de continentale landmassa de grootste omvang heeft. Tel daarbij op dat juist dit gedeelte merendeels in de tropen ligt, en daarmee in de zone van het tropische regenwoud ligt, en het wordt duidelijk waarom dit gebied afwatert op de grootste (niet de langste) rivier van de wereld. De cijfers zijn werkelijk onvoorstelbaar. De Amazone ontspringt op 5200 m. hoogte in de Andes. De  Apurímac is de naam van de bovenloop  in Peru. De gletsjer waar de rivier ontspringt ligt op 190 km van de Stille Oceaan, maar op duizenden kilometers van de Atlantische Oceaan. In Peru zelf stromen al tientallen rivieren uit in de rivier, die verschillende namen draagt alvorens als Amazone verder te stromen. In de stad Iquitos is de Amazone reeds een indrukwekkende rivier, die dan al sterk meanderend verder stroomt. Iquitos ligt op slechts 100 meter hoogte, maar de monding van de rivier ligt nog ruim 3000 km verderop. Met een dergelijk gering verhang is het natuurlijk niet verwonderlijk dat de rivier zo sterk meandert. Toch is de rivier op veel plaatsen behoorlijk diep. Breedte en diepte van de rivier maken dat scheepvaart goed mogelijk is, maar hebben anderzijds tot gevolg dat er geen brug over de rivier is gebouwd.

Amazone in de buurt van Iquitos

Geringe hoogte verschillen in het gebied

<<wordt vervolgd>>

Fauna

In de Andes

Lama

Guanaco

Vicogne

In het oerwoud

Tapir

In de rivieren

Piranha’s