Geachte lezer,
Ik had u beloofd dat ik nog terug zou komen op de situatie met mijn broer, de beschuldigingen van hem aan het adres van Rascar Capac, en de campagne van Huayna Capac tegen de opstandelingen in Ecuador. Om met dat laatste maar te beginnen. Nadat mijn overgrootvader Pachacuti, en mijn grootvader Tupac Inca, het Incarijk in zijn grootste omvang hadden gevestigd, legde mijn vader Huayna zich vooral toe op het consolideren van de situatie. Dat klinkt evenwel eenvoudiger dan het is. Gezien de enorme snelheid waarmee het rijk was uitgebreid ontbrak het in vele gebieden nog aan de noodzakelijke bestuurlijke infrastructuur. Voor mijn vader had dat de hoogste prioriteit. De fase van expansie was verleden tijd. Dat was de fase van strijd en oorlog, en de mogelijkheden om bestuursmacht uit te oefenen werden volledig door de oorlog bepaald. Dat betekent dus repressie. In vredestijd moet men uitzien naar andere middelen, men moet de bevolking aan zich zien te binden. Er hoeft geen sprake te zijn van sympathie of liefde, maar veeleer van ontzag. Maar dan wel een vorm van ontzag die niet komt uit de loop van een geweer (dat wij niet in het bezit waren van geweren doet hier niets aan af). Het voert te ver hier nu verder over uit te weiden. Het is voldoende te weten dat mijn vader er in de grootste delen van het rijk in slaagde het gewenste gezag te vestigen. Maar niet in delen van het huidige Ecuador.
De rebellie in Ecuador was op zich niet meer dan het laatste verzet van de onderworpenen aan het gezag van de Incakeizer. Maar het tijdstip was cruciaal voor de verdere loop van de geschiedenis. Op de eerste plaats werd de strijd tegen de rebellen een leerschool voor een groep uitmuntende Inca-generaals, die mij later in de burgeroorlog (tegen Huascar) aan de overwinning hebben geholpen. Ik denk dan vooral aan Quisquis en Chalcuchima. Maar van nog groter belang is dat de rebellie in Ecuador het zicht ontnam op twee veel grotere bedreigingen: nieuwe besmettelijke ziektes, en de komst van de Spanjaarden. Het verwijt van Huascar aan het adres van Rascar was dat hij van beide dreigingen op de hoogte was, en dat hij daarom het verzet van de rebellen zou hebben aangewakkerd. Dat Rascar de kant van het verzet van de rebellen zou hebben gekozen is niet waarschijnlijk. De opstandige stammen in Ecuador zouden zich nooit inlaten met een man uit kringen van de elite van Tumbez. Deze groepen vertegenwoordigen twee totaal verschillende werelden. Ik wil niets afdoen aan de dapperheid en vechtlust van de rebellen, maar intellectueel waren zij geen partners voor iemand als Rascar Capac. Daar komt nog bij dat Rascar niet de taal sprak van de opstandelingen. Rascar weet heel veel maar van guerrillaoorlogsvoering weet hij helemaal niets. Zijn kennis betreft de grote zaken, de politiek, de diplomatie, de volkshuishouding. Op militair gebied is hij niet echt onderlegd. O.K. hij weet wel of een bepaalde oorlog verstandig is of niet, maar hoe de oorlog gevoerd moet worden, daar weet hij niets van.
Op zich was de campagne van mijn vader Huayna tegen de opstandelingen succesvol. De rebellen werden verslagen. Maar tegelijkertijd keerde mijn vader ziek terug van het strijdtoneel. Waren er in het rijk steeds vaker meldingen van uitbraken van een dodelijke ziekte. Verschenen er aan de kust schepen met daarin vreemde grote mannen, die zo maar voet aan land durfden te zetten. Deze vreemde mannen hadden zo mogelijk nog veel vreemdere dieren bij zich (paarden). Daarnaast waren zij bewapend met een soort knalstokken. Zie hier de situatie aan het einde van de campagne tegen de opstandelingen in Ecuador. Het gonsde van de geruchten, en tot overmaat van ramp kwam ook de geliefde vorst, Huayna, te overlijden. Vandaar dat de campagne in Ecuador in het collectieve geheugen is blijven hangen als een kwade gebeurtenis. Een vooraankondiging van nog veel ernstiger zaken.
Dit maakt ook dat de opstandelingenstrijd in Ecuador voedsel geeft aan legendes en regelrechte kwaadsprekerij. Verhalen over verraad, over de vijand binnen onze gelederen, over het complot met Spanjaarden, rebellen, ja zelfs met de vijandige goden. Mijn halfbroer Huascar gebruikt volgens mij deze legende om Rascar zwart te maken. Dat vind ik ongehoord en daarom wilde ik mijn verhaal vertellen.
Het grensgebied tussen Peru en Ecuador
Tinkunanchiskama
Inca Athahualpa
